İstanbul
Parçalı bulutlu
14°
Adana
Adıyaman
Afyonkarahisar
Ağrı
Amasya
Ankara
Antalya
Artvin
Aydın
Balıkesir
Bilecik
Bingöl
Bitlis
Bolu
Burdur
Bursa
Çanakkale
Çankırı
Çorum
Denizli
Diyarbakır
Edirne
Elazığ
Erzincan
Erzurum
Eskişehir
Gaziantep
Giresun
Gümüşhane
Hakkari
Hatay
Isparta
Mersin
İstanbul
İzmir
Kars
Kastamonu
Kayseri
Kırklareli
Kırşehir
Kocaeli
Konya
Kütahya
Malatya
Manisa
Kahramanmaraş
Mardin
Muğla
Muş
Nevşehir
Niğde
Ordu
Rize
Sakarya
Samsun
Siirt
Sinop
Sivas
Tekirdağ
Tokat
Trabzon
Tunceli
Şanlıurfa
Uşak
Van
Yozgat
Zonguldak
Aksaray
Bayburt
Karaman
Kırıkkale
Batman
Şırnak
Bartın
Ardahan
Iğdır
Yalova
Karabük
Kilis
Osmaniye
Düzce
50,4228 %0.06
55,5685 %0.14
6.277,47 %0.61
65.034,02 %0.20

Ayağa kalk / Stand up

YAYINLAMA: | GÜNCELLEME:
Ayağa kalk / Stand up

Vizyona giriş tarihi ile eş zamanlı olarak ülkemizde 14.düzenlenen Boğaziçi Film Festivali kapsamındaki seçki içinde yer alan ve hem filmi, hem söyleşisine katılma imkanı bulduğum, Stand Up! / Ayağa Kalk! Filmi, Hollanda ve Yunanistan ortak yapımı.

Filmin yönetmeni ve senaristi, Mari Sanders. Toplamda sekiz yılda tamamlanan filmin sürecini, ekibini gerçek engellilerden oluşturmak ve destek amaçlı uğraşmış.

Ortaya çıkan seçki hem “görmezden geldiklerimizi” bu sefer “anlayamamak” üzerinden spotu tutuyor.

“23 yaşındaki Vera, hayat dolu ve enerjik genç bir kadınken hayatın kendisini beklemeye aldığı sürede sadece kız arkadaşları ile çıktığı bir gece kendine söylediği-sadece bir an mutlu olmak istedim- dediği anda geçirdiği talihsiz bir kaza sonucu tekerlekli sandalyeye mahkûm olur. Alıştığı düzenin tamamen altüst olmasıyla birlikte Vera, yeni gerçekliğine uyum sağlamakta ve yaşadığı kayıpla başa çıkmakta doğal olarak büyük bir zorluk çeker.”

Lucia Zemene’nin canlandırdığı *gözleri ışıl ışıl güneş gibi parlayan, nehirler gibi akan gülümseyişi ile Vera’yı* son derece başarılı şekilde Lucia Zemene canlandırıyor. Etrafında annesi ve babası dışında, zaman içinde kankilerinin bile değişeceği süreçte, kendisi gibi olmasa da farklı engelleri olan bireylerin bulunduğu ortama tedavi için geldiğinde, kendisine yine ona benzeyen-sıra dışı- punk Xander ile karşılaşması ile olaylar değişmeye başlar.

O kadar başarılı bir karakter ki o kadar film izledim, eve döndüm ertesi gün oldu ve hâlâ içimde o karakter. Demek ki film başarılı. Bir film, zaman geçtikçe içinizde konuşması devam ediyorsa, bu değişmez bir kuraldır. Bu anlamda yeri gelmişken, tekrar tebrikler.

Filmin içinde, tüm zorluklar arasında kendisi için bir nefes almak kadar aynı olmuş Xander’n, sadece Vera’ya –her zaman bir yol vardır- sözünün bir masal olmadığını, içine izleyicileri de katarak, o kadar güzel anlatıyorlar ki!

Bu anlatış, aslında bu tür zorlukları yaşamak zorunda kalan bireyin, toplumun, bireylerin sunmuş olduğu / her şeye rağmen lâyık bırakıldıklarıyla da yüzleştirecektir.  

Böylelikle Vera, -fiziksel engellerin hayatını durdurmak zorunda olmadığını- keşfetmeye başlar. Yönetmen ve senarist Mari Sanders, Stand Up filmi ile aynı zamanda, bir kadının yeniden ayağa kalkma ve hayata tutunma mücadelesini odağına alıyor.

O kadar güzel alıyor ki; soru cevap kısmında bende bundan tam altı ay önce yaşamış olduğum ve tamda yönetmen senaristin vermiş olduğu cevabında dediği gibi:

“Hayat, herkese her zaman bir olumsuzluk sunabilir. Bu sunuş kötü bir haber yahut bir kaza olabilir. Önemli olan bireyin başına gelenler, hep anlatıldı ama o, bunları yaşarken –etrafı ona nasıl davrandı!- tam da bunu anlatan bir film, bu. Bunu ifade etmek istedik.” Sözündeki gibi.

Kesinlikle o kadar doğru ki, olasılıklar -hep yaşam ve ölüm arasında- var ama bunu deneyimlemiş, tedavisi hâlâ sürmekte olan bir kişi olarak, açıkça ifade edebilirim ki insanlar bu durumda olan kişiye karşı duvarlarla, kalkanlarla yanaşmakta.

O kadar kırıcı olabileceklerini, henüz kendileri bile görememekte maalesef. Filmde, bunu o kadar güzel veriyor ki. Eski kankileri hayatlarına tam gaz devam ederken, yeri geldiğinde bir tekerlekli sandalyenin nasıl, kapanıp- yeniden açılmasını bilmeyen, bunu gönülden değil –yap mış! olmak için yapmak! Maskeleri ve pişmanlıkları arasında gezinen ve hep Vera’nın o güzel kalbinden teyit almaya gerek duyan hezeyanları ile muhteşem bir kurgu, muhteşem bir oyunculuk.

Tam kadro bize ne yaşadıklarını, hissettirdiler.

Ve de hislerime tercüman oldular.

Bir yürüteç, bir kanadyen ile yokuşları, çarpık kaldırımları, düzensiz merdiven basamakları, bir bardak suya uzanamamayı, sıcakları ayağınızda pranga gibi serbestçe tuvalete gidememe. Tıpkı filmdeki gibi herkes yazın tadını kumsalda ayaklarını kuma banarken, hayalinde gezinme ve daha pek çok şey. Kalbinizi acıtmaya yönelik tüm dış eylemler sinsilesi…

Her zaman sivil toplum kurumlarında gönüllü çalıştım, bunun içinde kas hastalıkları dâhildir. Tekerlekli sandalye ile mücadelenin, bir tuvalete dâhi gidebilmenin yükünü, çabasını, kuvvetini anlamak, anlayabilmek için empati üstü pozisyon almak gerektirir. Tabii en önemlisi içsel bir bilgelik. Ne kadar bir yakınınızın yanında refakatçi olarak kalmış olursanız olun. O anı anlayabilmeniz için sadece yaşamanız gerekir. Bunu da akıl ve yürek, ruh bütünlüğü ile yapabilmek, her insan için geçerli bir gerçek maalesef değil.

Çünkü bu yüksek bir farkındalık değil. Bu bizde ki tabir gibi –sırt sıvazlamak- hiç değil! Kocaman bir saf yürek, gerek.

Ve herkesin karşısına kendi çaresizliğine rağmen bir Xander yüreğine, ruhuna sahip biri çıkmıyor.

Ve en önemlisi, Vera, gibi ışıl ışıl olmak kolay olmuyor.

Bir organınıza / uzvunuza hasar gelmesi ya da kaybedilmesi sizden başka kimseyi ilgilendirmiyor, buna emin olun.

İlgileniş hep üstenci ve derinliği olmadan ya acıma duygusu yahut işte o en kötü kısım –mış, gibi olanlardan geliyor.

Tabii işin güzel kısmı, Vera gibi hayatının öncesi ve sonrasında hâlâ değişmeyen sağlam karakteri ile –ne olursa olsun- gülümsemeye ve hayatın tadını çıkarmaya- açık ruh olmasının güzelliği, hayat ile kurduğu sarsılmaz bağ.

Sizin kendinize verdiğiniz değeri, bir başkası hiçbir zaman veremez, çünkü. Ve sizin en zor anlarınızda, sizi anlamaya çaba bile gösterememiş insanlar, zaten sizinle hiç olmamışlardır.

Kendi adıma bana, beni o kadar yansıtan içerikler buldum ki. Sizin ayağınızın başına gelenleri –ha, öylemi alçı yapıldı değil mi? geçer- diye indirgeyen. İçeriğini bile ve hatta süreçte hangi duygu- acılarla karıştı, buna anlamaya gönüllü dâhi olamayanları, maalesef hâlâ duyuyorum.

Başıma gelenlerden önce fark ettiğim –daha ağır hastalar- için engelsiz yollar, engelsiz marketler, rampalar, istasyon merdivenleri, site giriş ve çıkışları gibi gibi gerçekleri gözlemledim.

Bu bir toplumsal sosyolojik travmadır. Cehalettir, ukalalıktır. Yüksel bir bencillik hastalığıdır. Ama ne yaparsınız ki kendinden başka hiçbir canlıya tahammülü olmayan insan doğasının, kendisini üstün sanırken, aklının yetemediğini, ruhunun göremediğini, kalbinin yapmaya müsaade edemediği yüksek egosunu, diğer hor gördüğü canlılar yapabiliyor, o zaman ne demek lâzım, önce kendine bakacak insan.

Ya da filmde olduğu gibi *Güneş Vera’yı * anlamamakta direnen arkadaşlarına, uzun bir süre sessizlikten sonra cevabı yapıştran, Xander’n dediği gibi:

-Peki, siz doktor musunuz? Vera’ya önce nasılsın? Demeniz gerekmiyor muydu? Hâlâ anlayamadınız ise bir de yakından bakın, o zaman!

Ve sevgili Mari Sakinders’e bana da gösterdiği, hem söyleşi hem fuayede, sağlığım için nezaketine tekrar bu vesile ile teşekkür eder.

Bu farkındalık ötesi filmin gerçekten başka kör-sağır ve dilsizler için ; gözlerini, ruhlarını, kalplerini –sadece kendilerine yaşayan- insanlara örnek ders olmasını.

Ve de pek tabi ki çok çok seyirciye ulaşmasını diliyorum.

Bu vesile ile tekrarlayalım:

-Engeller beyinde ve yürektedir. Açmak ise insanın merhametinde ve vicdanında-

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız