İnce ve zarif

Biket İlhan’n son filmi –Tatlı Maya- Fas’a gitmeden önceki gece, 14.düzenlenen Boğaziçi Film Festivalinde, İstanbul prömiyerini gerçekleştirdi.

63.Antalya Uluslararası Film Festivalinden ayağının tozuyla yeni bir festivalde, sinemaseverlerle buluşan Tatlı Maya, özünde mayası/hamuru “insan kalabilmiş” olanlara -özlem ve bir değerler bakışı-olarak sunuluyor.

İstanbul’n çeşitli semtlerine has etnik, kozmik ve otantik kimliklerin geçmişteki güzel yansımalarını bilenler ve şimdilerde giderek yoksunlaşan, dizilerle en engerek yılanını bile alaşağı edebilecek kıvamda sunumlarla kötü şekilde beslenmeye, bir dur ve hatırla notu usta yönetmen, Biket İlhan’n.

Elbette burada her şeyden önce öğretmen kimliğinin kazanımları da baskın. Mesela eşinin kendisini terk etmesinden sonra bir karavanda yaşamaya başlayan ve önce bir dış ses olarak başlayan, emekli edebiyat öğretmeni Bayram (Emre Altuğ) birazda ucu tatlıya bağlanmaya niyet edilmiş, tüm –ötekileştirme-hallerimize iyi niyetli bilge sözcü olarak karşımıza çıkıyor.

Hatta göçmen diyorum nereden gelmiş olduğunu bilhassa belirtmiyorum çünkü bu zamansız bir film. Herhangi bir ülkede, herhangi bir yerde. Yönetmen Biket İlhan ve kızı senarist Nihan Belgin böyle sunuyorlar.

Bu akış içinde Bayram’n, bu kıza Türkçe’yi öğrenmek için sunduğu kitap-Çalıkuşu ama verirken söylediği söz mühim.

-Madem öğretmen olmak istiyorsun o zaman önce bu kitaptan başlamalısın. Bir öğretmeni anlatan.

BURAM BURAM YALINLIK

Hepimizin kaostan kaçtığı ve eninde sonunda sığınmak istediğimiz, bir kasaba hayali burada ütopik bir plaka ile özgür olarak verilir. Dediğimiz gibi herhangi bir zaman ve herhangi bir mekân.

Ayakları tüm aştığı yolların yükünü sırtlanmış, çamurlar içinde genç kadın uzandığı ve eşikten geçtiği anda bakış açısında /kimin nerede durduğuna göre değişebilen yorumla karşısındaki sorunsuz, işinde ,tertemiz bir halde gösterir.

Eller ve ayaklar, insan bedenini akıl ile taşıyan unsurlar ve uzuvlardır aynı zamanda.

Ellerde film boyunca hamur karmak, mayamızın özünü kaybetmemek verilir.

Yer yer kırsal ve açmazlar içerisinde sıradan bir kasabada ilk göze çarpan olsa da büyük şehirlerde de değişmeyen, takıntılı erkek profillerinin açtığı sorunlar yığını basite indirgenmiş haliyle sunarken; filmin bütünü ise savaşı başlatan erkeklerin dünyaya sebep olduğu sonuçları da karşılaştırır

Bir karede Rana’nın başkalarının hayatlarına istemeden sebep olduğu olaylar için gitmek isterken Bayram’n çocuğu öldüğü için giden annelerin de çaprazlama kişilik durumudur birazda.

Savaş, evet bir ölümdür ama ölümde kaçmakta bir tercih ya da savaşa rağmen doğurduğuna sahip çıkmakta tercih.

Tatlı Maya, filminin en belirgin özellikleri doğa ana gibi yalnız ve güçlü kadınlar üzerinden şekillenir.

Nalan, Rana, Maria.

Ve dul kadınlardır, ya boşanmış ya eşleri ayrılmış ama oldukça sakin kasabada üretmeye devam etmektedirler.

Hemen burada kasabaya değinmek lazım çünkü bu üç kadının sessizliğidir,kasabadaki dinginlik hali. Ve tüm dış sesler; öteki ,ön yargı, kötülükle bakanların ortaya çıkan tonlamalarıdır.

Senarist ve yönetmen burada; hep yalnız kalmak ihtiyacı, bir kasabaya çekilme öyküsünüde sordurtur, peki kasabalar temiz midir?

Ne kadar birbirimize karşı maskesisiz.

Kasabalar minimize ise şehirler maksimize

Yönetmen ustaca, film boyunca sadece iki kez cep telefonunu gösterir. Bu mekanikler olmadan da yaşanabilirmiş, onlar hayatlarımıza girmenden ne kadar sakinmişiz, der gibi sunar birazda.

Özlenen, kaybedilen o hoşgörü ve sevgi dilinin, umutla beklenme halidir salına duran zamansızlıkta.

Bayram karakteri ile Emre Altuğ, bana bizim Brad Pitt’miz gibi geldi maşallah, son filmi Vahşinin Kalbi filmindeki haline ne kadar benzettim.

Suna Selen’i görmek çok güzeldi.

Suna Yıldızoğlu, aynı şekilde.

Ve Ayça Bingöl.

Benim için çok önemli karakter oyuncularından birisi olarak ve her zaman ki mütevaziliğinde, yine muhteşem iş çıkarmış.

Ekip ruhu ile ortaya –gelecek- için kolektif bir bakış açısı çalışması diyebiliriz.

Ve pek çok değerli oyuncu.

Elbette önce o unuttuğumuz, hoşgörü ve sevgiyi yeniden yaşatmayı başarablirsek.

Sevgili Biket Hanımda son filminde bunu ifade etmeye çalışıyor, 14.Boğaziçi Film Festivali Atlas1948 ilk uzun metraj ulusal kategorinin ilk filmi olarak soru-cevap kısmında da bunu yineledi.

SAFLIK ÖZGÜNLÜK ÖZGÜRLÜK

Ama ne de güzel oyunculuk çıkarmışlar, saf dünyalarından ustaca akıveren bir nehir gibi Rana (Cansu Tosun) Belediye Memuru Ali (Erdem Kaynarca)

Senenin ilk başlarında bu proje için çok heyecanlı ve son işler için Yunanistan’a kurgu ve diğer çalışmalar için gideceğini anlatmıştı.

Her şey yerli yerinde olmuş. Emeklerine sağlık.

Çok naif ve özlenen değerler üzerine emek verilmiş, ders alınası.

Emeği geçen herkese teşekkürler.