COP31'in en dikkat çekici rakamları: 14 bin davetli, 94 özel jet ve 14 genç!
COP31'de dünyanın geleceği konuşuluyor. Ben de muhalif.com.tr nin iklim gazetecisi olarak buradayım.
İklim krizi, karbon emisyonları, temiz enerji, sürdürülebilir üretim, sorumlu tüketim... Antalya'da günlerdir bu kavramları duyuyoruz. Ama ben bugün size COP31'in müzakere salonlarından değil, rakamlarından ve tanıştığım gençlerden söz etmek istiyorum. Çünkü bazı rakamlar, uzun konuşmalardan çok daha fazlasını anlatıyor.
İlk rakam: 14 bin 285.
Türkiye'nin COP31'e ev sahibi ülke konuğu olarak kaydettirdiği kişi sayısı. Yani toplantıya davet edilenlerin sayısı. Bir karşılaştırma yapalım. Dubai'de düzenlenen COP28'de bu kategoride 4 bin 202 kişi vardı. Azerbaycan'daki COP29'da 1.651, Brezilya'daki COP30'da ise 1.324 kişi.
Antalya'da sayı 14 bin 285'e çıktı! Peki kim bu davetliler?
Uluslararası iklim haberciliğinin önemli yayınlarından Climate Home News, katılımcı listelerini incelemiş. Araştırmaya göre yaklaşık 1.250 kişi AK Parti'nin genel merkez, il ve ilçe teşkilatları ile kadın ve gençlik kollarından. Haberde, bu kişilerin çok azının iklimle ilgili bir görev belirttiği aktarılıyor. Muhalefet partilerinden de katılımcılar var ama sayıları oldukça sınırlı. Listede kamu kurumları, devlet bankaları, bakanlıklar ve yerel yönetimlerden temsilciler de bulunuyor. Enerji şirketleri de davetli.
SOCAR Türkiye'den 42, BOTAŞ'tan 23, TPAO'dan 15 kişi kayıtlı. Saudi Aramco, Shell ve ExxonMobil gibi uluslararası petrol şirketlerinin yöneticileri de Türkiye'nin konuk listesinde. Elbette bir iklim zirvesine siyasetçilerin, kamu görevlilerinin ve enerji şirketlerinin katılması başlı başına yanlış değil. Hatta dönüşümü gerçekleştirmesi gereken sektörlerin masada bulunması önemli.
Ama sormamız gereken sorular var. Bu 14 bin kişi hangi kriterlerle davet edildi? COP31'de ne yapıyorlar? Hangi toplantılara katılıyor, hangi çözümlere katkı sağlıyorlar? Ve en önemlisi, ulaşım ve konaklama masraflarını kim karşılıyor? Kamu kaynakları mı, şirketler mi, yoksa kendileri mi? Bunların açıklığa kavuşması gerekiyor.
İkinci rakam: 94.
Bu da COP31 devam ederken Antalya'ya iniş yaptığı belirlenen özel jet uçuşlarının sayısı. Oxfam'ın aktardığı verilere göre 13 Kasım itibarıyla 94 özel jet uçuşu kaydedildi. Normal döneme göre yaklaşık 23 katlık bir hareketlilikten söz ediliyor. Daha önce incelenen 87 uçuşun tahmini karbon salımı ise 777 ton karbondioksit.
Bir tarafta karbon emisyonlarını nasıl azaltacağımızı tartışıyoruz, diğer tarafta özel jetler Antalya'ya iniyor. Elbette bu uçuşların tamamının COP31 katılımcılarını taşıdığı kesin değil. Ancak ortaya çıkan tabloyu sorgulamak için bu artış bile yeterli. Üstelik mesele yalnızca özel jetler de değil.
Kick Big Polluters Out adlı uluslararası koalisyonun araştırmasına göre, iklim politikalarını engelleyen ya da zayıflatan faaliyetlerle ilişkilendirilen 103 şirket ve sektör kuruluşu COP31'de temsil ediliyor. Araştırma, fosil yakıt sektörünü finanse eden 30 büyük bankanın da zirvede bulunduğunu ortaya koyuyor. Araştırmada özellikle öne çıkarılan 10 banka şöyle:
- JPMorgan Chase – ABD
- Citigroup – ABD
- Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG) – Japonya
- Bank of America – ABD
- Mizuho Financial Group – Japonya
- Barclays – Birleşik Krallık
- Canadian Imperial Bank of Commerce (CIBC) – Kanada
- CITIC – Çin
- Bank of China – Çin
- HSBC – Birleşik Krallık
Araştırmaya göre COP31'de temsil edilen 30 banka, 2021–2025 yılları arasında fosil yakıt sektörüne toplam 2,2 trilyon dolardan fazla finansman sağladı. Büyük bankalar fosil yakıtlara bu parayı aktarırken iklim krizini durdurmak için finansman bulunamaması bu zirvelerin samimiyetini sorgulatıyor tekrar tekrar. Şimdi insan ister istemez soruyor. İklim krizini yaratan ekonomik düzeni değiştirmeden, yalnızca iklim zirveleri düzenleyerek bu sorunu çözebilir miyiz?
Üçüncü rakam: 14.
İşte benim COP31'de en çok önemsediğim rakam bu.
14 gençle röportaj yaptım. Her biri bir soruna çözüm bulmaya çalışıyor. Bir genç, ısırgan otundan yastık üretiyor. Bir başkası alglerden yararlanarak karbon yakalamanın yollarını araştırıyor. Bir diğeri ponza taşı kullanarak akarsuları temizleyebilecek, midyeden esinlenen bir çözüm geliştiriyor. Başka gençler buğday ve arpa saplarından yalıtım malzemesi üretmenin peşinde.
Henüz bu fikirlerin hepsinin ticari ölçekte uygulanabilir olduğunu söyleyemeyiz. Ama önemli olan başka bir şey. Bu gençler sorunu görmüş, düşünmüş, araştırmış ve çözüm üretmek için harekete geçmiş.
Peki biz ne yapıyoruz?
Bir tarafta iklim krizini konuşmak için özel jetlerle seyahat edenler, diğer tarafta bir bitkinin lifinden yeni bir malzeme üretmeye çalışan çocuklar... Bir tarafta fosil yakıt yatırımlarını sürdüren finans kuruluşları, diğer tarafta karbonu yakalamanın yollarını arayan gençler...Bir tarafta binlerce davetli, diğer tarafta geleceğin dünyasını tasarlamaya çalışan 14 genç. İnsan sormadan edemiyor:
Biz bu çocuklarla dalga mı geçiyoruz?
Onlara okullarda sürdürülebilirliği anlatıyoruz. Daha az tüketmelerini, geri dönüşüm yapmalarını, doğayı korumalarını söylüyoruz. Yenilikçi olmalarını istiyoruz. Sonra dönüp kendi alışkanlıklarımızı değiştirmiyoruz. Çocuklardan dünyayı kurtarmalarını beklerken, dünyayı bugünkü hâline getiren tüketim anlayışını sürdürmeye devam ediyoruz.
Oysa artık yalnızca enerji kaynaklarımızı değiştirmek yetmiyor. Tüketim şeklimiz değişmeli. Üretim anlayışımız değişmeli. En önemlisi de kafalarımız değişmeli.
Daha büyük otomobiller, daha fazla uçuş, daha fazla tüketim, daha fazla gösteriş...Bütün bunları sorgulamadan sürdürülebilir bir gelecekten söz etmek ne kadar inandırıcı?
İklim krizi yalnızca bir çevre meselesi değil. Aynı zamanda bir alışkanlık, tercih, adalet ve sorumluluk meselesi. Burada bir noktayı da unutmamak gerekiyor: Gençlerin bireysel çabaları ne kadar değerli olursa olsun, iklim krizinin çözümünü onların omuzlarına bırakamayız.
Asıl sorumluluk, üretim ve tüketim sistemlerini değiştirme gücüne sahip olanlarda. Devletlerde, şirketlerde, finans kuruluşlarında, karar vericilerde. COP31'in ilk haftasında gördüklerim bana şunu düşündürdü:
Belki de dünyanın ihtiyacı olan şey daha fazla davetli, daha fazla uçak, daha fazla konuşma değil. Daha fazla samimiyet. Daha fazla hesap verebilirlik. Ve çözüm üretmeye çalışan gençlerin fikirlerine daha fazla alan açmak. Yada bu toplantıları hiç yapmamak.
Çünkü Antalya'da bir yanda 14 bin 285 davetli ve 94 özel jet konuşulurken, benim aklım o 14 gençte kaldı. Onlar dünyanın geleceğini kurtaracaklarını iddia etmiyorlar. Sadece kendi ellerinden geleni yapıyorlar. Dünyanın geleceğine karar veren büyüklerin davranışları ise hiç samimi gelmiyor.