Dünya kupasında rakip, iklim diplomasisinde aynı takım

Türkiye ile Avustralya, 2026 FIFA Dünya Kupası Grup D maçında dün karşı karşıya geldi. Ve Vancouver’daki BC Place Stadı’nda oynanan karşılaşmada kazanan 2-0’lık skorla Avustralya oldu. Bu maç elbette ülkemiz için çok önemliydi amaç rakibi yenmekti ama bu iki ülke önümüzdeki günlerde aynı takımda yer alacaklar. Nerde? Antalya’da.. Ne zaman? Kasımda…Hangi platformda? COP31’de. Dünya Kupası’nda rakip olan iki ülke, iklim diplomasisinin en önemli sahnesi olan COP31’de aynı takımın oyuncuları olacak.

Dünyanın en önemli iklim toplantısı bu yıl Türkiye’de COP31 adı ile. Bu toplantı sadece Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı bir zirve olmayacak. COP tarihinde nadir görülen bir modelle, Türkiye organizasyonun ve siyasi liderliğin yüzü olurken, Avustralya müzakere masasının başına oturacak. Bu yönüyle COP31, iklim diplomasisinde yeni bir ortak yönetim denemesi olarak da kayda geçebilir.

UNFCCC (Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi) sekretaryasına sunulan Türkiye-Avustralya Ortaklık Düzenlemeleri belgesine göre Türkiye COP31’in ev sahibi ve başkanı olacak. İklim müzakerelerinin yürütülmesi, taslak metinlerin hazırlanması, ülkeler arasındaki görüşmelerin yönetilmesi ve COP31 boyunca müzakere sürecinin koordinasyonu büyük ölçüde Avustralya’nın sorumluluğunda olacak.

Bir başka ifadeyle Türkiye stadyumun sahibi olacak, Avustralya ise oyunun kurallarının yazıldığı masanın başında oturacak.

YANİ;

COP31’in Resmî Başkanı Türkiye Olacak
COP31’e Türkiye ev sahipliği yapacak.
Dünya liderleri zirvesi de Türkiye’de düzenlenecek.
COP31 Başkanı Türkiye tarafından belirlenecek ve resmen COP’a başkanlık edecek.
Türkiye, COP’un tüm lojistik ve organizasyon sorumluluğunu üstlenecek.
UNFCCC ile ev sahibi ülke anlaşmasını Türkiye yapacak.

BUNUNLA BİRLİKTE;

Müzakereleri Avustralya Yönetecek
Türkiye’nin atadığı COP31 Başkanı, bir Avustralya temsilcisini “Müzakereler Başkanı” (President of Negotiations) olarak görevlendirecek.
İklim müzakerelerinin yürütülmesi, toplantıların düzenlenmesi, taslak metinlerin hazırlanması ve taraflar arasındaki diplomatik süreçlerin yönetimi Avustralya’nın sorumluluğunda olacak.
Bu kişi COP31 boyunca müzakereler konusunda özel yetkiye sahip olacak.

PRE-COP PASİFİK’TE YAPILACAK

COP öncesindeki hazırlık toplantısı (Pre-COP), bir Pasifik ada ülkesinde düzenlenecek.
Ev sahipliğini Avustralya destekleyecek.
Böylece Pasifik adalarının iklim krizinden kaynaklanan sorunları daha görünür hale getirilecek.

TÜRKİYE’NİN EK GÖREVLERİ

COP31’in resmi iletişim çalışmalarını yürütmek.
BM Yüksek Düzey İklim Şampiyonu’nu atamak.
COP31 Eylem Gündemi’nin sorumluluğunu üstlenmek.
Avustralya’nın önerdiği Gençlik Şampiyonu’nu (Youth Champion) atamak.

KISACA

Türkiye, COP31’in siyasi liderliği, ev sahipliği ve görünür yüzü olacak. Avustralya ise COP31’in müzakere motoru ve diplomatik koordinatörü rolünü üstlenecek.

Bu iş bölümünün arkasında da önemli bir strateji bulunuyor. Avustralya, Pasifik ada ülkeleriyle birlikte COP31 öncesindeki hazırlık toplantılarını yönetecek. Küçük Ada Devletleri’nin iklim finansmanı talepleri COP31 gündeminin önemli başlıklarından biri olacak. Pasifik Dayanıklılık Fonu için yeni kaynak yaratılması da hedefler arasında.

Türkiye ise COP31’in eylem gündeminden sorumlu olacak. BM Yüksek Düzey İklim Şampiyonu’nu atayacak, konferansın siyasi ağırlığını taşıyacak ve Antalya’yı küresel iklim diplomasisinin merkezi haline getirmeye çalışacak.

Aslında bu tablo Türkiye açısından yeni bir sınav anlamına geliyor.

Türkiye son yıllarda iklim politikalarında önemli adımlar attı. İklim Kanunu çıkarıldı, Emisyon Ticaret Sistemi kuruluyor, ulusal katkı beyanı güncellendi ve COP31 ev sahipliği alındı. Ancak ev sahibi olmak ile gündemi belirleyen ülke olmak aynı şey değil.

Bugün futbol sahasında Türkiye ile Avustralya arasındaki maçın kazananı belliydi. COP31 sahnesinde ise asıl merak edilen soru şu;

Türkiye sadece ev sahibi ülke olarak mı hatırlanacak, yoksa COP31’in sonunda iklim diplomasisinin oyun kurucularından biri olmayı başarabilecek mi? Ve Antalya’ya giderken bakmamız gereken skor tabelası futbol sahasındaki değil, müzakere masasındaki olacak.