Yeni analizler, gıda arzının artık tarlalardan ziyade veritabanları ve algoritmalara bağımlı hale geldiğini ortaya koyuyor. Süpermarket rafları dolu görünse de, modern gıda sistemi büyük bir dijital baskı ve kırılganlık barındırıyor.
"Dijital Olarak Görünmeyen Gıda Yenemez"
Durham Üniversitesi işletme araştırmacısı Mohammed F. Alzuhair, sistemin temel zayıf noktalarını şöyle özetliyor:
- Gıda maddeleri, dijital sistemler tarafından tanınmadığı sürece satılamıyor, dağıtılamıyor ve pratikte kullanılamıyor.
- Siber saldırılar, fiziksel stoklar mevcut olsa bile operasyonları durdurabiliyor. Örneğin ABD’de market zincirlerine yapılan saldırılarda online siparişler aksadı.
- Önemli kararlar artık yapay zeka tarafından alınıyor, insanlar bu süreçlerden çıkarıldı.
- Fiziksel ve dijital gerçeklik arasındaki fark büyüdüğünde, manuel müdahale 72 saat içinde gerekli olsa da yeterli eğitimli personel bulunmuyor.
"Hayalet" Depolar ve İnsan Faktörünün Kaybı
2021’de JBS Foods tesislerine yapılan fidye yazılım saldırısı, dijital sistemlerin çökmesi halinde operasyonların tamamen durabileceğini gösterdi. Kamyonlar ve stoklar hazır olsa bile, dijital onaylar çalışmadığı için teslimatlar aksadı.
Alzuhair, "Şirketler maliyetten kaçınmak için insan faktörünü süreçten çıkarıyor. Sistem çöktüğünde müdahale edecek yetkinlikte kimse kalmıyor. Gıda güvenliği artık bir 'arz' sorunu değil, bir 'yetkilendirme' sorunu hâline geliyor" dedi.
