Almanya'da Eyaletler ve Eyalet Seçimleri...
(Ya da 2026 Almanya'da Süper Seçim Yılı...)
Önümüzdeki aylarda, Almanya'nın birkaç eyaletinde, Eyalet Parlementosu Seçimleri var. Gerek Almanya açısından gerek Almanya'daki Türkler açısından ve gerekse de Türkiye açısından bu seçimler önemli. Bu seçimlere yakından bir göz atalım.
***
Almanya'da tam 16 eyalet var. Bu sayı iki Almanya'nın birleşmesinden önce 11 idi.
Bu federatif yapının hem tarihi kökleri ve hem de II. Dünya Savaşı'ndan sonra de facto durumdan hareketle ABD'nin dayatması da var...
***
Esas konuya girmeden belirteyim hemen: Almanya'nın günümüzdeki büyük sorunlarından birisi de bu durum. Yani, Almanya'da 16 Eyalet olması.
Bu durum ekonomik, politik ve pedagojik sorunlar yaratıyor...
Bu konunun tek çözümü eyalet sayısını azaltmaktan, seçim sistemini değiştirmekten ve eğitim sistemini reforme etmekten geçiyor. 6-7 Eyalet nesine yetmiyor Almanya'nın? Almanya, toprak büyüklüğü bakımından Türkiye'nin yarısı kadar. Nüfus ise hemen hemen aynı.
***
Gelelim, 2026 yılının ilkbaharında ve sonbaharında 5 eyalette yapılacak olan Eyalet Parlamentosu Seçimleri'nin olası sonuçlarının yaratabiliceği durumlara. Dananın kuyruğu kopabilir...
Bu seçimlere ilaveten 3 eyalette ise Belediye Meclisi, İl Genel Meclisi vb. seçimleri var.
Bu seçimler her 5 yılda bir yapılıyor.
Almanya'da her sene birkaç eyalette seçim var. Örneğin gelecek sene, 2027 yılında 6 Eyalet Parlamentosu Seçimi ve 4 eyalette Belediye Meclisi ve İl Genel Meclisi vb. seçimleri var. Gelsin şenlik...
Almanya'da sadece 6-7 eyalet olsa yetmez mi? Bütün eyaletlerde seçimler aynı anda yapılsa mahzuru ne? Olur, bal gibi olur. Peki neden yapılmaz? Toplum mühendisliği mi acaba?
Halkı seçimlerle oyalama taktiği olabilir mi? Halka, "Bakın her şeye siz karar veriyorsunuz..." duygusu vermek için toplum mühendisliği olabilir mi? Halbuki Almanya'nın o kadar büyük ve çözümü acil sorunları var ki... Ekonomideki durgunluk, işsizlik, kalifiye elaman eksikliği, göç, yabancıların uyum sorunları, eğitim kalitesindeki düşüş, pahalılık vb. vb.
***
Seçim sonuçlarından hareketle sağcı, yabancı düşmanı, ırkçı ve kadrolarında faşit unsurlar içeren AfD (Almanya İçin Alternatif) partisini Belediyeler ve hatta Eyalet Hükümetleri düzleminde eğitmeye, sisteme entegre etmeye başlayabilir güçlü Alman devleti... Örneğin, halen SPD ve Die Linke (Sol Parti) tarafından yönetilen Mecklenburg-Porpommern Eyaleti'nde AfD iktidara tek başına gelebilir... Ya da, CDU, SPD ve FDP'den oluşan üçlü koalisyonun yönettiği Sachsen-Anhalt Eyaleti'nde AfD iktidarı fethedebilir...
Konuyu somutlaştıralım.
Önümüzdeki ay 2 eyalette (Baden-Württemberg: 8 Mart 2026 ve 22 mart 2026: Rheinland-Pfalz) seçimler yapılacak.
Sonbaharda ise 3 eyalette (Sachsen-Anhalt: 9 Eylül 2026; Berlin: 20 Eylül 2026 ve Mecklenburg-Porpombern: 20 Eylül 2026) seçimler var.
Önümüzdeki Pazar günü Eyalet Parlamentosu Seçimi yapılacak olan Baden-Württemberg eyaleti üzerinde duralım.
Bu eyalet toprak büyüklüğü, nüfus ve ekonomik güç bakımından; Almanya'daki eyaletler arasında ilk üçte.
Bayern ve Hessen Eyaletleri gibi bu eyalette "Eyaletlerarası Ekonomik Dengeleme" programı çerçevesinde fakir eyaletlere ekonomik yardım yapıyor her yıl.
Merkezi bu eyalette olan firmalar şöyle: Mercedes-Benz, BOSCH, PORSCHE, AUDI, SAP, WÜRT ve Farmazi firmaları vd.
Araba, Bilişim ve Makina branşlarının kalbi bu eyalette atıyor...
Almanya'daki 249 milyarderden 36'sı bu eyalette yaşıyor.
Başkenti Stuttgart olan bu eyaletin eksport gücü İspanya'dan daha fazla. Almanya'nın yaptığı toplam ihracatın %16'sını bu eyalet yapıyor. Eyaletler arasında birinci. İthalatta üçüncü. Ama, sattığı aldığından fazla.
Bu eyalet, Almanya'nın kuruluş yılı olan 1949'dan bu yana CDU (Hristiyan Demokrat Birliği) tarafından yönetildi. Milenyumdan itibaren, eyaletlerde tek parti yönetimi yavaş yavaş sona erdi. Önce SPD (Almanya Sosyaldemokrat Partisi) tarafından yönetilen eyaletlerde koalisyonlar kuruldu... Peşinden CDU tarafından yönetilen eyaletlerde. Bu eyalette de önce CDU/SPD koalisyonu kuruldu. Son iki dönemdir ise eyalet Yeşiller/CDU koalisyonu tarafından yönetiliyor. Önemli bir farkla. Bündnis '90/Die Grünen (Yeşiller Partisi) ilk defa Eyalet Başbakanı'nı bu eyalette elde etti.
***
Gerek çıktığında devrimci, solcu ve çevreci parti olan Yeşiller Partisi'ni ve gerekse de sosyalizmden bahseden Sol Parti'yi sistem çok güzel entegre etti... Sıra AfD'de de...
***
Almanya'nın kuruluş yılı 1949 yılından bu yana bu eyaleti yöneten; ama, akabinde koalisyon hükümetlerinde yer alan CDU, 8 Mart 2026 tarihindeki Eyalet Parlamentosu Seçimleri'nde Yeşiller ile başbaşa gidiyor. Sanki CDU bir tık önde. Başbakanlık koltuğunu geri alacakmış gibi görünüyor... İşin tehlikeli yanı şน: Sağcı, ırkçı, yabancı düşmanı ve sıralarında faşist elementler içeren AfD (Almanya İçin Alternatif) üçüncü parti durumunda. Birinci parti olmaya aday... SPD'nin oy oranı %8-9 dolaylarında. Çok yazık...
Bu eyaletin Türkler ve Türkiye açısından önemi şu: Almanya'da en çok Türk veya Türkiye kökenliler NRW'de (Kuzey-Ren-Vestfalya) eyaletinde yaşıyor. İkinci yoğunluk ise bu eyalette.
Gelelim seçim sonuçlarının çok önem arz edeceği ikinci eyalete: Sachsen-Anhalt. Halen CDU-SPD-FDP koalisyonu tarafından yönetilen bu eyalet AfD tarafından fethedilebilir ve Başbakanı bu ırkçı parti çıkarabilir. İhtimal çok yüksek... Mecklenburg-Porpommern eyaletinde ise AfD birinci parti. AfD yeni eyaletlerde (Doğudaki eyaletlerde) adım adım iktidara tırmanıyor...
***
Peki Türkiye'de bu işler nasıl yürüyor, kotarılıyor? Ey okuyucu, bu işlerin içindesin, biliyorsun. Üç aşağı beş yukarı benzer şekilde...
