Bilgisayarlar, tabletler, cep telefonları ve sesli mesajlaşma hayatın merkezine yerleşirken, el yazısı giderek unutulan bir beceriye dönüşüyor. Uzmanlara göre bu değişim, sadece bir alışkanlık kaybı değil; özellikle çocuklar ve gençler için beyin gelişimini etkileyen ciddi bir sorun anlamına geliyor.
Almanya’da 2022 yılında yapılan bir araştırma, durumun boyutunu gözler önüne serdi. Araştırmaya göre erkek çocuklarının yarısından fazlası, kız çocuklarının ise yaklaşık üçte biri yazı yazmakta zorlanıyor. Ortaokul çağındaki öğrencilerin neredeyse yarısı ise yarım saatten uzun süre yazı yazamaz hale gelmiş durumda.
Beyin ve eğitim araştırmacıları, el yazısının azalmasının üç temel sonucu beraberinde getirdiğini belirtiyor: Yazı örgüsü kurmakta zorlanma, yazma hızının düşmesi ve okunurluğun bozulması. Uzmanlar, bu gerilemenin özellikle korona pandemisi sonrası dönemde hız kazandığına dikkat çekiyor.
“El yazısı modası geçmiş değil, nörobiyolojik bir beceri”
Eğitim bilimci Stephanie Ingrid Müller, yıllardır çocuklarda ince motor becerilerde belirgin bir düşüş gözlemlediklerini söylüyor. Müller’e göre el yazısı, yalnızca kültürel bir alışkanlık değil, beynin motor, algı, dil, hafıza, dikkat ve duygu düzenleme merkezlerini aynı anda çalıştıran son derece karmaşık bir nörobiyolojik süreç.
Almanya Yazı Motorik Enstitüsü’nden Tal Hoffmann da benzer görüşte. Hoffmann, kalemle yazı yazarken 30’dan fazla kasın ve 17 eklemin koordineli biçimde çalıştığını, bu sırada beyinde 12 farklı bölgenin aynı anda aktif hale geldiğini vurguluyor. Bu durumun öğrenme, anlama, yaratıcılık ve problem çözme becerilerini doğrudan desteklediğini belirtiyor.
El yazısı neden daha kalıcı?
Bilimsel araştırmalar, elle yazılan notların dijital notlara kıyasla daha iyi hatırlandığını ortaya koyuyor. Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nin yaptığı çalışmada, kâğıda yazı yazan öğrencilerin beyin aktivitesinin, klavye kullananlara göre daha yüksek olduğu belirlendi. Özellikle hafıza ve bilgi işleme bölgelerinde belirgin artış gözlemlendi.
Uzmanlar, öğrencilerin sınav öncesi küçük kâğıtlara yazdığı notların çoğu zaman sınavda bakılmadan hatırlanmasını da bu etkiye bağlıyor.
El yazısını kaldıran ülkeler geri adım atıyor
Finlandiya, Norveç ve ABD gibi ülkelerde el yazısının müfredattan çıkarılması ya da azaltılması, son yıllarda yeniden tartışma konusu oldu. Uzmanlara göre dijitalleşmenin öğrenme üzerindeki olumsuz etkileri görülünce, bu ülkeler el yazısına yeniden ağırlık vermeye başladı.
Eğitimciler, çözümün dijitali tamamen reddetmek değil, dijital ve analog yöntemleri birlikte kullanmak olduğunda birleşiyor.
Kaligrafi yeniden yükselişte
Öte yandan dijital yorgunluğa karşı kaligrafi de yeniden ilgi görüyor. Konsantrasyonu artırmak, sakinleşmek ve yavaşlamak isteyen birçok kişi, güzel yazı sanatını hobi olarak keşfetmeye başladı.
El yazısının önemine dikkat çekmek amacıyla her yıl 23 Ocak “Dünya El Yazısı Günü” olarak kutlanıyor. Gün, ABD Bağımsızlık Bildirgesi’nin ilk imzacısı olan ve ünlü imzasıyla tanınan John Hancock’un doğum gününe ithaf edilmişti.
