Kültür ve Turizm Bakanlığı, arkeolojik sit alanlarında yürütülen bilimsel çalışmaların güvenliğini sağlamak ve tarihi mirasın yağmalanmasını önlemek amacıyla kritik bir adım attı. Bakanlık, jeofizik ve jeoradar araştırmaları sonucu elde edilen verilerin sosyal medya platformlarında yetkisiz kişilerce paylaşılmasının, kaçak kazı faaliyetlerini tetiklediği uyarısında bulundu. 81 ilin kültür ve turizm müdürlüklerine gönderilen genelgeyle, araştırma verilerinin gizliliğinin korunması için katı kurallar getirildi.
Veri Paylaşımına Gizlilik Zırhı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz imzalı yazıda, son dönemde arkeolojik alanlardaki bulguların bilimsel gerçeklikten uzak ifadelerle sanal ortamda yayımlandığına dikkat çekildi. Bu durumun, defineciler için bir harita görevi gördüğü ve izinsiz kazıları teşvik ettiği vurgulandı.

Bakanlık, bundan sonraki süreçte kazı başkanlıkları ve müze müdürlüklerinin hizmet aldığı firmalarla yapacağı sözleşmelere ağır gizlilik hükümleri eklemesini zorunlu kıldı. Elde edilen her türlü görsel, yazılı ve teknik verinin üçüncü şahıslarla paylaşılması kesinlikle yasaklanırken, ihlal durumunda hukuki ve cezai yaptırımların uygulanacağı belirtildi.
Firmalara Mesleki Yeterlilik Şartı
Bakanlık, arkeolojik alanlarda çalışma yapacak firmalar için de yeni kriterler belirledi. Artık bu alanlarda görev alacak firmaların Jeofizik Mühendisleri Odası'na kayıtlı olması ve çalışmaların yetkin mühendisler tarafından yürütülmesi şartı aranacak.

Sözleşme imzalanmadan önce cihazlarla herhangi bir ölçüm yapılması yasaklanırken, firmaların yalnızca keşif amaçlı arazi ziyareti yapabileceği hatırlatıldı. Mevzuata aykırı hareket eden firmaların sözleşmelerinin feshedileceği ve haklarında adli süreç başlatılacağı ifade edildi.
Yasal Yaptırımlar Devrede
Yapılan açıklamada, izinsiz görüntü alma ve veri paylaşımının 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında suç teşkil ettiği hatırlatıldı. Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca, izinsiz paylaşımların ciddi sorumluluklar doğuracağı belirtilerek, tüm birimlerin kültür varlıklarının korunması konusunda azami hassasiyet göstermesi istendi.