İstanbul
Açık
20°
Adana
Adıyaman
Afyonkarahisar
Ağrı
Amasya
Ankara
Antalya
Artvin
Aydın
Balıkesir
Bilecik
Bingöl
Bitlis
Bolu
Burdur
Bursa
Çanakkale
Çankırı
Çorum
Denizli
Diyarbakır
Edirne
Elazığ
Erzincan
Erzurum
Eskişehir
Gaziantep
Giresun
Gümüşhane
Hakkari
Hatay
Isparta
Mersin
İstanbul
İzmir
Kars
Kastamonu
Kayseri
Kırklareli
Kırşehir
Kocaeli
Konya
Kütahya
Malatya
Manisa
Kahramanmaraş
Mardin
Muğla
Muş
Nevşehir
Niğde
Ordu
Rize
Sakarya
Samsun
Siirt
Sinop
Sivas
Tekirdağ
Tokat
Trabzon
Tunceli
Şanlıurfa
Uşak
Van
Yozgat
Zonguldak
Aksaray
Bayburt
Karaman
Kırıkkale
Batman
Şırnak
Bartın
Ardahan
Iğdır
Yalova
Karabük
Kilis
Osmaniye
Düzce
50,5829 %0.24
55,5605 %0.05
5.813,15 %-2.11
62.026,01 %-2.64
Muhalif. KÜLTÜR SANAT Ayasofya'nın altında daha eski bir döneme ait yapı katmanları ortaya çıkarıldı

Ayasofya'nın altında daha eski bir döneme ait yapı katmanları ortaya çıkarıldı

Restorasyon çalışmaları kapsamında 3 bin tona yakın dolgu çıkarıldı, 420 metrelik tünel hattı temizlendi. Yer altındaki bazı bölümlerin ziyaretçilere açılması planlanıyor.

Ayasofya'nın altında daha eski bir döneme ait yapı katmanları ortaya çıkarıldı
KAYNAK: HABER MERKEZİ
Okunma Süresi: 9 dk

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde devam eden restorasyon çalışmalarının yer altı bölümünü inceledi. Çalışmalar sırasında, mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olduğu değerlendirilen yapı katmanlarına ulaşıldı. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi çıkarılırken, toplam 420 metre uzunluğundaki tünel hattının temizliği gerçekleştirildi.

Ayasofya'nın tarihî tünellerine inen Bakan Ersoy, Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker'den kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları hakkında bilgi aldı. İncelemelerin ardından basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Ersoy, tarihî su altyapısından yer altı mezar yapısına kadar yürütülen çalışmaların son durumunu paylaştı.

Ayasofya'da Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon sürecinin yürütüldüğünü belirten Ersoy, çalışmaların yalnızca yapının görünen bölümleriyle sınırlı kalmadığını, yer altındaki tarihî mirasın da bilimsel yöntemlerle araştırıldığını vurguladı.

Ayasofya'nın altından 3 bin tona yakın dolgu çıkarıldı

Ayasofya'nın korunması için büyük bir hassasiyetle çalıştıklarını ifade eden Bakan Ersoy, şu açıklamayı yaptı:

“Sizlerin de bildiği gibi Ayasofya-i Kebir Camii’nde Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon çalışmalarını başlattık ve büyük bir hassasiyetle sürdürüyoruz. Bu çalışmalar kapsamında eserin yer altında bulunan tünellerinde ve hipoje, yani yer altı mezar yapısında da titiz bir süreç yürütüyoruz.”

Yer altı çalışmalarının başlangıç tarihlerini de paylaşan Ersoy, birinci etap etüt çalışmalarına 31 Aralık 2024'te, ikinci etap uygulamalarına ise 2 Aralık 2025'te başladıklarını bildirdi.

Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde temizlik çalışmaları gerçekleştirdiklerini belirten Ersoy, şöyle konuştu:

“31 Aralık 2024’te Ayasofya Camii’nin yer altı bölümlerine ait birinci etap etüt çalışmalarına, 2 Aralık 2025’te ise ikinci etap uygulamalarına başladık. Bu kapsamda Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde temizlik çalışmaları gerçekleştirdik ve alandan toplamda 3.000 tona yakın dolgu malzemesi çıkardık. Temizlik çalışmalarında önemli bir mesafe katettik; kalan bölümlerde çalışmalarımızı sürdürüyoruz.”

Ayasofya'nın yer altındaki tarihî yapıların İstanbul'un geçmişteki su yönetimi sistemine ilişkin önemli bilgiler sunduğunu belirten Ersoy, tünellerin tarih boyunca su dağıtımı ve yağmur sularının tahliyesinde kullanıldığını ifade etti.

“Bu yer altı ağı, tarih boyunca su dağıtımı ve yağmur sularının tahliyesi bakımından önemli işlevler üstlenmiştir. Yürüttüğümüz çalışmalarla Ayasofya’nın yer altı yapılarını ortaya çıkarırken İstanbul’un tarihî su yönetimi altyapısına ilişkin bilgileri de derinleştiriyoruz.”

Vezir Bahçe ve Batı Bahçe'deki temizlik çalışmaları sayesinde yer altındaki tarihî mekânların ve tünel bağlantılarının daha ayrıntılı incelenebildiğini aktaran Ersoy, çalışmaların bilimsel belgeleme ve koruma ilkelerine uygun şekilde sürdürüldüğünü kaydetti.

Ayasofya'nın altında daha eski döneme ait katmanlar bulundu

Çalışmalarda öne çıkan gelişmelerden biri, Vezir Bahçe bölgesindeki hipoje olarak adlandırılan yer altı mezar yapısında yaşandı. Bu bölümdeki kazıların tamamlandığını açıklayan Ersoy, yapının birbirine bağlı mekânlardan oluştuğunu belirtti.

Hipojenin ana mekânının yaklaşık 8 metre uzunluğunda ve 8 metre genişliğinde olduğunu bildiren Ersoy, yapıda doğu ve batı yönlerinde iki ayrı kanal hattı bulunduğunu söyledi. Doğu yönündeki yaklaşık 25 metrelik Kanal-1'in temizliğinin tamamlandığını, batıya uzanan Kanal-2'de ise çalışmaların devam ettiğini aktardı.

Hipojede yürütülen temizlik sırasında çamurla kaplı tabanın 1,5 metre daha altına inildiğini belirten Ersoy, bu seviyede mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendirilen katmanlara ulaşıldığını açıkladı.

“Hipojede yürüttüğümüz temizlik çalışmalarında çamurla kaplı tabanın 1,5 metre daha altına indik. Bu bölümün mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olduğunu değerlendiriyoruz. Böylece eserin yer altında, farklı dönemlere uzanan yapı katmanlarını da gün yüzüne çıkarıyoruz.”

Batı Bahçe'de 6 mekân ve 9 tünel tespit edildi

Ayasofya'nın Batı Bahçe bölümündeki araştırmalarda altı ayrı mekân ve bu alanlarla bağlantılı dokuz tünel tespit edildi. Bakan Ersoy, söz konusu bölümlerin Mekân-1'den başlayarak numaralandırıldığını belirtti.

Tespit edilen alanların mimari özelliklerine ilişkin bilgi veren Ersoy, Mekân-1, Mekân-2 ve Mekân-3'ün atrium olarak adlandırılan avlu yapısına ait bodrum katları olduğunu ifade etti. Mekân-3 üzerinden geçiş sağlanan Mekân-4'ün ise atriumun hemen güneyinde yer alan farklı bir yapı olduğunu belirtti.

Mekân-4'ün batı yönünde devam ettiğini ancak bir ayırıcı duvarla bölündüğünü aktaran Ersoy, diğer alanlardaki çalışmalar hakkında da bilgi verdi:

“Söz konusu altı alandan Mekân-1, 2 ve 3’ün atrium, yani avlu yapısına ait bodrum katları olduğunu söyleyebiliyoruz. Mekân-3 aracılığıyla geçiş sağlanan Mekân-4 ise atriumun hemen güneyinde yer alan farklı bir yapı olarak karşımıza çıkıyor. Buranın batı yönünde devam ettiği, fakat bir ayırıcı duvar vasıtasıyla bölündüğü anlaşılıyor.”

Mekân-2'nin kuzey yönündeki uzantısı olan Mekân-5'in şu ana kadar 4,5 metrelik bölümünün ortaya çıkarıldığını belirten Ersoy, bu alanın aynı doğrultuda devam ettiğinin anlaşıldığını söyledi.

Mekân-6'nın ise Mekân-1'in kuzeyinde ve yapıya bitişik konumda bulunduğunu aktaran Ersoy, bu bölümün Soğukçeşme Sokağı yönüne uzandığını bildirdi. Yaklaşık 4 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğindeki kısmı tespit edilen mekânla birlikte, genişlikleri 4 ila 4,8 metre arasında değişen koridor görünümlü alanlardan Mekân-2, 3, 5 ve 6'da çalışmaların sürdüğü belirtildi.

56 metrelik tarihî mekândaki yapısal hasarlar giderildi

Yer altındaki çalışmalarda kazı ve temizliğin yanı sıra tarihî dokunun korunmasına yönelik onarım ve güçlendirme işlemleri de gerçekleştiriliyor. Bakan Ersoy, müdahalelerde özgün malzemeyle eş değer malzeme kullanıldığını vurguladı.

56 metre uzunluğundaki Mekân-2'de 18 metrelik hat boyunca tonozların onarıldığını ve yapısal hasarların giderildiğini belirten Ersoy, şu bilgileri paylaştı:

“56 metre uzunluğundaki Mekân-2’de, 18 metrelik hat boyunca tonozlarda tamamlama çalışmaları yaparak yapısal hasarları giderdik. Bu müdahalelerde özgün malzemeye eş malzeme kullandık. Mekân-2 ve 3’ün daha sonraki dönemlerde yapılan ara taş duvarlarla bölündüğü veya kesintiye uğradığı anlaşılıyor.”

Mekân-3'te dolgu toprağın temizlenmesi ve çıkarılan malzemelerin hassas biçimde elenmesi işlemlerinin devam ettiğini belirten Ersoy, duvarlarda ve üst örtüyü oluşturan tonozlarda onarım ve güçlendirme çalışmalarının sürdüğünü kaydetti.

Ayasofya'nın altında 420 metrelik tünel hattı temizlendi

Bakan Ersoy, Batı Bahçe'de tespit edilen dokuz tünelden yedisinde dolgu toprak temizliğinin tamamlandığını, diğer iki tünelde ise tespit ve belgeleme çalışmalarının gerçekleştirildiğini açıkladı.

Dokuz tünelin altı mekânla bağlantılı olduğunu ve altyapı işlevi gördüklerinin değerlendirildiğini belirten Ersoy, Tünel-2 ve Tünel-8 dışındaki yedi tünelde temizlik yapıldığını bildirdi.

Temizlenen tünellerin toplam uzunluğunun 420 metreye ulaştığını açıklayan Ersoy, en uzun hattın 180 metre uzunluğundaki Tünel-4 olduğunu söyledi. Roma Caddesi ile bağlantılı olabileceği değerlendirilen tünelin, Ayasofya'nın giriş cephesine paralel uzandığını belirtti.

“Toplamda 420 metre uzunluğundaki tünel hattını temizledik. Bunların en uzunu, 180 metre ile Tünel-4’tür. Roma Caddesi ile ilişkili olabileceğini düşündüğümüz bu hat, Ayasofya’nın giriş cephesine paralel biçimde Fatih Medresesi önünden başlayarak ziyaretçi giriş noktasına doğru yüzde 3 eğimle uzanıyor.”

180 metrelik tünelde güçlendirme çalışması yapıldı

Ayasofya'nın altındaki en uzun tünel hattının Roma Caddesi ile ilişkili olabileceği değerlendirilirken, tünellerdeki yapısal hasarların giderilmesine yönelik çalışmalar da sürdürülüyor.

Bakan Ersoy, Tünel-4 ve Tünel-5'te 10'ar metrelik bölümlerde tonoz hasarlarının giderildiğini açıkladı. Tünel-4'te 50 metrelik hat boyunca paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirme çalışmalarının tamamlandığını, Tünel-5'te ise aynı işlemin 90 metrelik bölümde devam ettiğini bildirdi.

Yer altı yapılarının havalandırma açısından da değerlendirildiğini belirten Ersoy, tarihî altyapının işlevi ile günümüzde ihtiyaç duyulan mekanik havalandırmanın ayrı ayrı ele alınması gerektiğini söyledi.

Mevcut zemin altı tünel çıkışının fiziki kesit alanının yaklaşık 0,5 metrekare olduğunu belirten Ersoy, teknik değerlendirmelere göre bu çıkışın yapının ihtiyaç duyduğu saatte 120 bin metreküplük minimum havalandırma debisinin yalnızca yüzde 3,6'sını karşılayabildiğini açıkladı.

“Mevcut zemin altı tünel çıkışının fiziki kesit alanı yaklaşık 0,5 metrekaredir. Yapılan teknik değerlendirmelere göre mevcut çıkış, yapının ihtiyaç duyduğu saatte 120 bin metreküplük minimum havalandırma debisinin yalnızca yüzde 3,6’sını karşılayabiliyor.”

Mevcut menfezin ana giriş kapısına yakın konumda bulunmasının da havalandırmayı sınırladığını belirten Ersoy, içeri verilen havanın ana mekâna yeterince dağılmadan dışarı çıkma riski taşıdığını ifade etti.

Ersoy, gelecekte yapılacak lazer tarama ve belgeleme çalışmalarının sonuçlarına göre yer altı tünel ağının iklimlendirilmiş taze hava besleme altyapısı olarak yeniden değerlendirilebileceğini söyledi. Ancak bu seçeneğin yeni bulgulara ve teknik incelemelere bağlı olduğunu vurguladı.

Ayasofya'nın yer altındaki bölümleri ziyaretçilere açılabilir

Bakan Ersoy, açıklamasında Ayasofya'nın yer altındaki tarihî bölümlerinin geleceğine ilişkin planları da paylaştı. Çalışmaların yalnızca tarihî yapıların araştırılması ve korunmasını değil, uygun alanların ziyaretçilerle buluşturulmasını da hedeflediğini belirten Ersoy, bu amaçla bir teşhir projesi hazırlanmasının planlandığını duyurdu.

“Çalışmalarımızın bir diğer hedefi de uygun yer altı bölümlerini ziyaretçilerle buluşturmaktır. Bu doğrultuda bir teşhir projesi hazırlamayı planlıyoruz. Yapının korunmasını ve ziyaretçi güvenliğini esas alarak Ayasofya’nın yer altındaki tarihî zenginliğini de görünür hâle getireceğiz.”

Ayasofya'nın tarihî mirasının bütün katmanlarıyla korunmasının öncelikleri olduğunu vurgulayan Ersoy, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Ayasofya’yı bütün katmanlarıyla korumak, bilimsel yöntemlerle belgelemek ve gelecek nesillere aktarmak için çalışmalarımızı aynı hassasiyetle sürdüreceğiz.”

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız