Kadınlar Günü’nde Anne Adaylarına bir uyarı: Plastikten Uzak Durun
Çiçekler verilir, güzel sözler söylenir, kutlama mesajları paylaşılır. Elbette bunlar kıymetli. Ama ben bugün kadınlara verilebilecek en anlamlı hediyelerden birinin bilgi ve farkındalık olduğunu düşünüyorum. Ve benim bugün kadınlara küçük bir uyarım var.
San Francisco’daki Kaliforniya Üniversitesi’nde yüksek riskli gebelikler üzerine çalışan anne-fetüs uzmanı Dr. Tracey Zlatnik, hamile kadınlara klasik tavsiyeleri veriyor:
Doğum öncesi vitaminleri alın. Alkol ve sigaradan uzak durun. Çiğ balık yemeyin. Türkiye’deki pek çok doktor gibi. Ama bu doktor, hastalarına bir uyarı daha yapıyor:
“Plastikten uzak durun.”
Söylemesi kolay, yapması zor. Çünkü plastik artık hayatımızın her yerinde. Mobilyalarda, gıda ambalajlarında, kıyafetlerde, elektroniklerde ve hatta soluduğumuz havada bile.
Bu nedenle Zlatnik’in küçük ama önemli bir önerisi var:
- Plastik kaplardan yemek yememeye çalışın.
- Plastik kapları mikrodalgada ısıtmayın.
- Aşırı işlenmiş gıdalardan uzak durun.
Bu öneriler bazı kadınlar için anlamlı, bazıları için zaman darlığı ve günlük hayatın koşuşturması içinde bunları uygulamak zor görünüyor. Ama uzmanların yıllardır dikkat çektiği bir konu var: plastiklerin içindeki bazı kimyasallar.
Örneğin, Ftalatlar: Plastiklerde kullanılan bazı kimyasallara ftalatlar deniyor. Telaffuzu: ta-latlar. Bu kimyasallar plastikleri daha esnek ve dayanıklı hale getirmek için kullanılıyor. Bahçe hortumlarından tıbbi cihazlara kadar birçok yerde bulunabiliyor. Hatta sadece plastiklerde değil, losyonlarda, parfümlerde ve kokulu kozmetik ürünlerin büyük bölümünde de kullanılıyor. En önemlisi de bu kimyasallara en çok gıda yoluyla maruz kalındığını öğreniyoruz yapılan araştırmalardan. Özellikle çok sayıda ambalaj ve yüksek derecede işlenmiş gıdalar bu maruziyeti artırıyor.
Yapılan bir çalışmada test edilen 85 market ve fast-food ürününün 84’ünde ftalat tespit edildi. Yine başka bir çalışmada ise incelenen gıdaların yaklaşık %75’inde bu kimyasallara rastlandı.
Bilim insanları endişeli çünkü son 20 yılda yapılan çok sayıda çalışma ftalatların bazı ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkili olabileceğini gösteriyor:
- erken doğum
- kısırlık
- hormon bozuklukları
- çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite
En büyük risk ise hamile kadınlar ve anne karnındaki bebekler için. Boston College’da çocuk doktoru ve halk sağlığı uzmanı olan Philip Landrigan durumu çok net anlatıyor:
“Bir hamile kadının vücuduna giren kimyasallar doğrudan bebeğe geçebilir. Plasenta bu konuda tam bir koruma sağlamaz.”
Anne karnında yüksek düzeyde ftalatlara maruz kalan bebeklerin ileriki yaşamlarında üreme sorunları ve kısırlık yaşama ihtimali daha yüksek olabiliyor. Bilim insanları bu kimyasalların hormon sistemine müdahale ettiğini söylüyor. Bu nedenle “endokrin bozucu kimyasallar” olarak adlandırılıyorlar.
İşte kadınlar için en anlamlı günlerden biri olan Dünya Kadınlar Günü’nde belki de kendimize şu soruyu sormalıyız: Biz gerçekten neyin içinde yaşadığımızın farkında mıyız?
Plastik sadece çevre sorunu değil. Aynı zamanda bir sağlık sorunu. Ve kadınlar bu konuda çok kritik bir role sahip. Çünkü çoğu evde mutfak alışkanlıklarını, alışveriş kararlarını ve çocukların tüketim kültürünü kadınlar belirliyor.
Bu yüzden bugün kadınlara küçük ama önemli birkaç hatırlatma yapmak istiyorum:
- Plastik kapları mümkün olduğunca azaltın.
- Plastik kapları mikrodalgada ısıtmaktan kaçının.
- Aşırı işlenmiş gıdaları azaltın.
- Cam, metal ve doğal malzemeleri tercih edin.
- Kozmetik ve bakım ürünlerinin içeriğine bakın.
Bunlar küçük adımlar gibi görünebilir. Ama bazen büyük değişimler mutfakta, evde ve günlük alışkanlıklarda başlar.
8 Mart sadece kutlanacak bir gün değil. Aynı zamanda kendimize şu soruyu sormamız gereken bir gün: Kendimizi ve çocuklarımızı gerçekten koruyor muyuz?
En başta söylediğim gibi, Kadınlar Günü’nde kadınlara verilebilecek en değerli hediye bir buket çiçek değil, doğru bilgi ve farkındalıktır. Çünkü sağlıklı bir gelecek, önce kendi sağlığımızı korumakla başlar.
