Başkomutan Mustafa Kemal Paşa liderliğinde yürütülen Ulusal Kurtuluş Savaşı’nı kesin zafere ulaştıran ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna giden yolu açan Büyük Taarruz, tam 104 yıl önce 30 Ağustos 1922’de zaferle sonuçlandı. 22 gün 22 gece süren Sakarya Meydan Muharebesi zaferinin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Mustafa Kemal Paşa’ya "mareşal" unvanı ve "gazi" sanı verildi. Bu dönüm noktasından itibaren Türk ordusu, işgalci kuvvetleri Anadolu’dan tamamen temizleyecek nihai harekât için kapsamlı bir hazırlık sürecine girdi.
Bir yıl süren titiz hazırlık dönemi
Büyük subay kayıplarının yaşanması nedeniyle tarihe "Subaylar Savaşı" olarak da geçen Sakarya Meydan Muharebesi’nin ardından, ordunun kayıplarını telafi etmesi ve taarruz gücüne ulaşması yaklaşık bir yıl sürdü. Kısıtlı tüm mali imkânlar seferber edilerek ülkenin kaynakları ordunun emrine sunuldu, askeri birlikler yoğun bir eğitimden geçirildi ve diğer cephelerdeki kuvvetler Batı Cephesi’ne kaydırıldı.
Meclis içerisindeki sabırsız yaklaşımlara karşılık Mustafa Kemal Paşa, "Ordumuzun kararı taarruzdur. Fakat bu taarruzu tehir ediyoruz. Sebebi, hazırlığımızı tamamen bitirmeye biraz daha zaman lazımdır. Yarım hazırlıkla, yarım tedbirlerle yapılacak taarruz, hiç taarruz etmemekten çok daha kötüdür" diyerek stratejisini kararlılıkla uyguladı.
Kocatepe'den Akdeniz'e uzanan kesin zafer
Kurtuluş Savaşı’nın son aşaması olan Büyük Taarruz, 26 Ağustos 1922 sabahı Afyon Kocatepe’den başlatıldı. Bizzat Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından sevk ve idare edilen harekât, 30 Ağustos 1922’de Dumlupınar’da kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile kesin bir zafere dönüştü.
Geri çekilen düşman birliklerine karşı verilen "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!" emriyle ilerleyen Türk ordusu, 9 Eylül 1922’de İzmir’e girdi. 18 Eylül’de ise Anadolu toprakları işgalden bütünüyle temizlendi. Harekâtın ardından 24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması imzalandı; 29 Ekim 1923’te ilan edilen Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk oldu. İlk olarak 1924’te Afyon’da "Başkumandan Zaferi" adıyla kutlanan 30 Ağustos, 1926 yılından itibaren yurt genelinde Zafer Bayramı olarak resmiyet kazandı.
Savaş meydanından Nobel adaylığına: Venizelos'un tarihi mektubu
Büyük Taarruz ile sona eren savaşın ardından iki ülke ilişkileri yeni bir boyut kazandı. 15 Mayıs 1919'da İzmir’i işgal eden ve Sevr Antlaşması’nı imzalayan dönemin Yunanistan Başbakanı Eleftherios Venizelos, değişen dengelerin ardından 1930 yılında Ankara’yı ziyaret ederek Mustafa Kemal Atatürk ile bir araya geldi ve dönemin Başbakanı İsmet İnönü ile Türk-Yunan Dostluk ve İşbirliği Anlaşması’nı imzaladı.
Venizelos, 12 Ocak 1934 tarihinde Nobel Komitesi’ne resmi bir mektup gönderdi. Anadolu harekâtını "Küçük Asya Felaketi" olarak nitelendirdiği mektubunda, Mustafa Kemal Atatürk’ün savaş sonrası kurduğu yeni devlet modelini, gerçekleştirdiği reformları ve Yakın Doğu’da tesis ettiği barış iklimini övgüyle aktardı. Gazeteci Özgen Acar tarafından 1981 yılında Venizelos Vakfı arşivlerinde gün yüzüne çıkarılan tarihi mektupta Venizelos, "Bu barışın sağlanmasında en değerli katkıyı gösteren kişi, Türkiye Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'dan başkası değildir" ifadelerini kullanarak Mustafa Kemal Atatürk’ü Nobel Barış Ödülü’ne resmen aday gösterdi.
