İtalya’nın Venedik kenti açıklarında yer alan Poveglia Adası, 18. yüzyılda Avrupa’yı kasıp kavuran veba salgınları sırasında karantina merkezi olarak kullanıldı. Deniz ticaretinin kalbi konumundaki Venedik’te hastalığın yayılmasını önlemek isteyen yönetim, salgın belirtisi gösteren kişileri adaya gönderdi. Amaç tedaviden çok izolasyondu; hastalar toplumdan tamamen koparıldı.
Toplu mezarlar ve ‘ölüm adası’ efsanesi
Tarihi kayıtlara göre salgın dönemlerinde yüz binlerce insan Poveglia’ya taşındı ve büyük bölümü adada yaşamını yitirdi. Venedikli tarihçiler, 18. ve 19. yüzyıllar arasında 160 binden fazla kişinin burada gömüldüğünü tahmin ediyor. Toplu mezarlar ve insan külleriyle karıştığı söylenen topraklar, adanın “ölüm adası” ve “lanetli ada” olarak anılmasına yol açtı.
Akıl hastanesine dönüşen karanlık dönem
Poveglia’nın kaderi 20. yüzyılda değişti. 1922’de ada akıl hastanesine çevrildi. Eski karantina ve askeri yapılar hasta koğuşlarına dönüştürüldü. Sert ve deneysel psikiyatrik uygulamalar, adanın korku hikâyeleriyle özdeşleşmesini daha da pekiştirdi. Rivayetlere göre, hayaletler gördüğünü söyleyen bir doktorun intihar etmesi efsaneleri besledi. Hastane 1968’de kapatıldı ve ada terk edildi.
Hayalet avcılarının gözdesi
Terk edildikten sonra Poveglia, paranormal araştırmacıların ve belgesel ekiplerinin ilgisini çekti. “Dünyanın en lanetli adası” söylemi uluslararası medyada geniş yer buldu, ada uzun yıllar ziyarete kapalı kaldı.
Kamusal park için halk mücadelesi
İtalyan devletinin adayı satış listesine almasıyla birlikte otel ve özel mülk projeleri gündeme geldi. Ancak Venedik halkı buna karşı çıktı. “Poveglia per Tutti” (Herkes için Poveglia) adlı sivil girişim, adanın kamusal alan olarak korunması için kampanya başlattı.
Yeni bir sayfa açılıyor
Yürütülen mücadele sonucunda Poveglia, 99 yıllık kiralama modeliyle halk girişimine devredildi. Planlanan projeyle ada, Venediklilerin ve ziyaretçilerin kullanabileceği bir kamusal parka dönüştürülecek. Böylece Poveglia, yüzyıllardır süren karanlık geçmişinin ardından ilk kez yaşamla anılacak.
