Avrupa Parlamentosu (AP), Avrupa Birliği genelinde geçerli olacak "güvenli menşe ülkeler listesi" oluşturulmasını öngören yasa tasarısını 408 oyla kabul etti. Strazburg’daki Genel Kurul oylamasında 184 milletvekili karşı oy kullanırken, 60 milletvekili çekimser kaldı. Bu düzenleme, 2026 yılında tam kapasiteyle yürürlüğe girmesi beklenen AB Göç ve İltica Paktı'nın en önemli köşe taşlarından birini oluşturuyor.
Yedi ülke ve aday ülkeler kapsama alındı
Yeni düzenleme kapsamında ilk aşamada Bangladeş, Kolombiya, Mısır, Kosova, Hindistan, Fas ve Tunus vatandaşlarının iltica başvurularının "güvenli menşe ülke" statüsüyle hızla incelenmesi öngörülüyor. Ayrıca, AB’ye aday olan ülkelerin de kural olarak bu kategoriye dahil edilmesi kararlaştırıldı. Bu durum, söz konusu ülkelerden gelen başvuru sahiplerinin, geri gönderilmeleri halinde zulüm veya ciddi zarar riski altında olduklarını kanıtlama yükümlülüğünü doğrudan kişiye yüklüyor.
Güvenli üçüncü ülke kavramı genişletiliyor
Parlamento ayrıca, üye devletlerin sığınmacıları "güvenli üçüncü ülkelere" gönderebilmesine olanak tanıyan kriterleri de güncelledi. Yeni kurallara göre, bir başvuru sahibi AB sınırlarına girerken geçtiği bir ülke ile aile bağı, dilsel yakınlık veya geçmiş bir ikamet gibi "bağlantılara" sahipse, başvurusu doğrudan "kabul edilemez" ilan edilerek o ülkeye yönlendirilebilecek. Özellikle 12 Haziran 2026’da tamamen yürürlüğe girecek olan bu modelle, üye ülkelerin AB dışındaki ülkelerde "geri dönüş merkezleri" kurmasının hukuki altyapısı da güçlendirilmiş oldu.
İnsan hakları örgütlerinden "adil yargılanma" uyarısı
Düzenleme, Avrupa siyasetinde ve sivil toplum kuruluşları arasında ciddi tartışmaları da beraberinde getirdi. İnsan hakları örgütleri, özellikle Mısır ve Tunus gibi insan hakları karnesi tartışmalı ülkelerin "güvenli" sayılmasının, koruma ihtiyacı olan kişileri hayati tehlikeye atabileceği uyarısında bulunuyor. Eleştiren kesimler, bu listenin bireysel inceleme hakkını fiilen ortadan kaldırdığını ve iltica hakkının Avrupa'daki sonunu getirebileceğini savunuyor.
Süreç nasıl işleyecek?
Avrupa Parlamentosu’nun onayından geçen düzenlemenin yasalaşması için AB Konseyi’nin de resmi onayı gerekiyor. Onay sürecinin ardından Avrupa Komisyonu, listedeki ülkelerin durumunu düzenli olarak izleyecek. Eğer bir ülkede silahlı çatışma çıkar veya temel hak ihlalleri "güvenli" statüsünü sarsacak düzeye ulaşırsa, o ülke listeden geçici olarak çıkarılabilecek.
