Güneş’te meydana gelen güçlü bir patlama sonucu oluşan ve son 20 yılın en şiddetlilerinden biri olarak nitelenen S4 seviyesinde radyasyon fırtınası, Dünya’ya doğru ilerliyor. Uzmanlar, salı sabahı erken saatlerde alışılmadık bölgelerde kutup ışıkları (aurora) görülebileceğini, uydu tabanlı iletişim ve GPS sistemlerinde ise geçici aksaklıklar yaşanabileceğini bildirdi.
ABD Ulusal Hava Durumu Servisi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “S4 seviyesinde şiddetli bir güneş radyasyon fırtınası yaşanıyor. Bu, son 20 yılı aşkın sürede kaydedilen en büyük olay. En son Ekim 2003’te bu seviyeler görülmüştü” ifadelerini kullandı. Yetkililer, etkilerin büyük ölçüde uzay uçuşları, havacılık ve uydu operasyonlarıyla sınırlı kalmasının beklendiğini vurguladı.
“Cadılar Bayramı fırtınaları” hatırlatıldı
Ekim 2003’te yaşanan ve “Cadılar Bayramı fırtınaları” olarak bilinen uzay hava olayları, İsveç’te elektrik kesintilerine, Güney Afrika’da ise güç trafolarında hasara yol açmıştı. Uzmanlar, mevcut fırtınanın bu olaylara benzer ölçekte olmasa da özellikle uzayda ve kutup rotalarını kullanan uçuşlarda radyasyon seviyelerini artırabileceğini belirtiyor.
Havayolları ve kurumlar bilgilendirildi
Yetkililer, fırtınaya karşı havayollarını, NASA’yı, ABD Federal Havacılık İdaresi’ni (FAA), Acil Durum Yönetim Ajansı’nı (FEMA) ve enerji altyapısı kuruluşlarını bilgilendirdi. Artan radyasyon risklerinde, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki astronotların daha iyi korunan bölümlere geçtiği ve bunun daha önce Mayıs 2024’teki jeomanyetik fırtına sırasında da uygulandığı hatırlatıldı.
Uydular ve GPS için risk
Yükselen radyasyon seviyeleri, iletişim ve navigasyon için kullanılan uydular üzerinde risk oluşturabiliyor. Mayıs 2024’te yaşanan fırtına sırasında GPS’e dayalı hassas tarım yapan bazı kullanıcıların kısa süreli sorunlar yaşadığı bildirilmişti. Uzmanlar bu kez de genel kamuoyunu etkileyecek yaygın teknoloji kesintilerinin beklenmediğini ifade ediyor.
Güneş radyasyon fırtınaları, yüksek hızlı yüklü parçacıkların Dünya’ya ulaşmasıyla oluşurken, jeomanyetik fırtınalar daha yavaş ilerleyen koronal kütle atımları sonucu meydana geliyor.
Alışılmadık bölgelerde aurora görülebilir
Uzmanlara göre artan güneş aktivitesi nedeniyle kuzey ışıkları, ABD’nin kuzey yarısının büyük bölümünde ve hatta Alabama ile Kuzey Kaliforniya’ya kadar uzanan bölgelerde gözlemlenebilir. Auroraların çıplak gözle net seçilemese bile cep telefonu kameraları gibi sensörlerle kaydedilebileceği belirtiliyor.
