Finans literatüründe "Buffett Göstergesi" olarak bilinen, hisse senetlerinin toplam piyasa değerinin GSYH’ye oranı, küresel piyasalarda alarm veriyor. Ünlü yatırımcı Warren Buffett’ın 2001 yılında piyasanın aşırı değerli olup olmadığını anlamak için "muhtemelen en iyi ölçüt" olarak tanımladığı bu veri, güncel hesaplamalara göre yüzde 232 seviyesine tırmandı. Buffett, bu oranın yüzde 70-80 bandında olduğu dönemleri güvenli bölge ve "alım fırsatı" olarak görürken, yüzde 200 eşiğinin aşılmasını "ateşle oynamak" olarak nitelendirmişti.
Tarihsel Zirve: Dot-com Balonunu Geride Bıraktı
Güncel verilerin işaret ettiği yüzde 232'lik oran, finansal tarihin en büyük çöküşlerinden biri olan 2000 yılındaki "Dot-com" balonu döneminde görülen yüzde 200 seviyesini dahi geride bıraktı. Bu durum, piyasaların reel ekonomiden ne denli koptuğuna dair somut bir kanıt olarak sunuluyor. Özellikle S&P 500 endeksinin üst üste rekorlar kırması, kağıt üzerindeki varlık değerlerini yükseltirken, bu artışın Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) büyümesiyle desteklenmemesi risk iştahının tehlikeli boyutlara ulaştığı yorumlarını beraberinde getiriyor.
Kârlılık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Makas
Piyasalardaki yükselişin ardındaki temel motivasyon, teknoloji devlerinin öncülüğünde artan şirket kârları olarak görülüyor. Kurumsal kârların milli gelir içindeki payı, tarihsel ortalaması olan yüzde 7-8 bandından yüzde 12 seviyelerine kadar yükselmiş durumda. Ancak analistler, bu kârlılık oranlarının uzun süre bu seviyelerde kalmasının zor olduğunu ve bir noktada tarihsel normlara geri dönüşün (mean reversion) başlayacağını öngörüyor. Bu dönüşün gerçekleşmesi ise borsalarda sert bir satış baskısı anlamına gelebilir.
Değerlemeler Yüz Yıllık Ortalamanın Çok Üstünde
Hisse senetlerinin pahalılığını ölçen bir diğer kritik veri olan Fiyat/Kazanç (F/K) oranları da benzer bir tabloyu onaylıyor. S&P 500’ün ileriye dönük F/K oranı 28 seviyesini aşarak, yaklaşık bir asırlık ortalama olan 17’nin oldukça üzerine çıktı. Hem değerleme çarpanlarının hem de Buffett göstergesinin eş zamanlı olarak bu denli yüksek seyretmesi, yatırımcılar arasındaki "aşırı iyimserliği" gözler önüne seriyor.
Geçmişteki Sert Düzeltmeler Hatırlatılıyor
Piyasa hafızası, Buffett göstergesinin zirve yaptığı dönemlerin ardından gelen büyük kayıpları hatırlatıyor. 2000 yılındaki yüksek seviyelerin ardından piyasalar değerinin yarısını kaybederken, 2021 sonundaki benzer tırmanış 2022 yılındaki ayı piyasasını tetiklemişti. Uzmanlar, piyasadaki "coşku" dalgasının sürdürülebilir olmadığını, mevcut risk-getiri dengesinin yatırımcılar aleyhine bozulduğunu ifade ederek, temkinli hareket edilmesi gerektiği konusunda uyarıyor.
