Severek aldığınız tişört veya elbisenin yıkama sonrası birkaç beden küçülmesi, ev işlerinin en can sıkıcı yanlarından biridir. Tekstil bilimcilerine göre bu durum, kumaş liflerinin derinlerinde yatan bir “hafıza”dan kaynaklanıyor.
Pamuk ve keten gibi bitkisel lifler mikroskobik düzeyde kıvrımlı ve düzensizdir. Üretim sırasında lifler gerilip bükülerek pürüzsüz hale getirilir. Ancak su, ısı ve makinenin hareketi bir araya geldiğinde lifler gevşeyip eski formuna dönmeye çalışır.
Sıcak su ve mekanik hareket etkisi
Sıcak su lifleri titreştirip hidrojen bağlarını zayıflatırken, gevşek dokunmuş kumaşlar daralmaya daha açık hale gelir. Makinenin sıkma hızı ve program sertliği de küçülmede kritik rol oynar. Yünlü giysilerde ise liflerin mikroskobik pulları kenetlenerek giysinin sertleşmesine ve küçülmesine yol açar. Sentetik lifler ise bu etkiye karşı daha dirençlidir.
Çeken giysiyi eski haline getirmek mümkün mü?
Bilimsel bir yöntemle giysiyi kısmen kurtarmak mümkün: Ilık suya eklenen az miktarda saç kremi veya bebek şampuanı lifleri yumuşatarak yeniden esnemesine yardımcı olur. Giysiyi nazikçe eski formuna çekip düz bir zeminde kurutmak, tekrar giyilebilir hale getirebilir.
Her zaman mucize olmasa da, tekstil mühendisliğinin bu küçük sırrı, hatalı yıkamanın etkilerini azaltmak için en etkili yöntemlerden biri.
