Giresun’un şirin ilçesi Çanakçı’nın isminin kökeni, Anadolu'daki yer adlandırma geleneklerinin en güzel örneklerinden biri olan "zanaat ve üretim" temeline dayanır. Ancak ismin kaynağına dair hem somut tarihsel gerçekler hem de yerel rivayetler bulunur.
1. Asıl Kaynak: Ahşap Ustalığı ve Çanaklar
İlçenin isminin en kabul gören ve resmi kaynaklarca da doğrulanan kökeni, bölgedeki ahşap işçiliğine dayanır.
Zanaattan İsme: Bölge, eskiden beri orman köyleriyle çevrili olduğu için ağaç işçiliği çok gelişmiştir. İlçe merkezinde (o dönemde bir yerleşim yeri olarak) yoğun bir şekilde ağaç kap, kacak ve çanak üretimi yapılırdı.
"Çanakçının Yeri": Çevre köylerden ve bölgelerden insanlar, bu ahşap mutfak gereçlerini (çanakları) almak veya yaptırmak için buraya gelirlerdi. Zamanla bu merkez, "Çanak ustasının bulunduğu yer" veya kısaca "Çanakçı" olarak anılmaya başlandı. Yani isim doğrudan bölge halkının geçim kaynağından ve ustalığından türemiştir.
2. Tarihsel Arka Plan: Kuzca'dan Çanakçı'ya
İlginç bir tarihsel detay olarak; bölgenin adı her zaman Çanakçı değildi.
Kuzca: Osmanlı dönemine ait 1486 tarihli tahrir defterlerinde (vergi kayıtları), bugünkü ilçe merkezinin bulunduğu yer "Kuzca" köyü olarak geçer. O dönemde sadece 9 haneli (yaklaşık 40-50 kişilik) çok küçük bir yerleşim yeriydi.
Zamanla bölgedeki pazarın gelişmesi ve yukarıda bahsettiğim çanak üretiminin markalaşmasıyla "Kuzca" ismi yerini "Çanakçı"ya bırakmıştır.
3. Bir Rivayet: Tekirdağlı Yüzbaşı Hikayesi
Halk arasında anlatılan, resmiyetten ziyade sözlü kültüre dayalı bir başka hikaye daha vardır. Bu hikaye ismin kökenini bir askeri denetime bağlar:
Rivayete göre, 1865 civarında bölgede kurulan bir pazar (Maden Pazarı), kalabalıklaşması nedeniyle "insanlar isyana mı hazırlanıyor?" şüphesiyle jurnallenir (şikayet edilir).
Bölgeyi teftiş etmeye gelen askeri heyetin içindeki bir Yüzbaşı, aslen Tekirdağ'ın Çanakçı köyündendir.
Teftiş sonucunda herhangi bir sorun olmadığı anlaşılır. Ancak o Yüzbaşı'nın memleketine atıfla veya onun bölgeyi kendi köyüne benzetmesiyle halk arasında bu ismin yadigar kaldığı anlatılır.
Özetle
Çanakçı ismi, bir şahıs isminden ziyade, bölgenin "üreten" kimliğinden gelir. Karadeniz'in gür ormanlarını işleyip ondan "çanak" yapan ustaların, coğrafyaya vurduğu bir mühür gibidir. Bugün bile bölgede ahşap işçiliğinin (kaşık, kepçe, tekne yapımı) hala yaygın olması, bu ismin hakkının verildiğini gösterir.
