ABD'li yasa yapıcılar, yabancı hasım ülkelerle bağlantısı olan otomobil üreticilerinin ülkede araç satmasını veya üretmesini engelleyecek radikal bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Bloomberg'de yer alan habere göre, söz konusu yasa tasarısı özellikle Çinli ortaklık yapısı nedeniyle Alman otomotiv devi Mercedes-Benz Group AG’nin ABD pazarındaki milyarlarca dolarlık faaliyetlerini doğrudan etkileyebilir. Temsilciler Meclisi'ndeki kilit bir komiteden geçen "Motor Vehicle Modernization Act" (Motorlu Araçlar Modernizasyon Yasası) adlı tasarı, Çin dahil hasım ülkelerin en az yüzde 15 oranında pay sahibi olduğu şirketlerin ABD’de ticari faaliyet göstermesini yasaklamayı öngörüyor.
Tasarı henüz yasalaşmadı ama baskı büyük
Tasarı henüz nihai olarak yasalaşmış değil ve yasama süreci içinde çeşitli değişikliklere uğraması bekleniyor. Tasarının, Temsilciler Meclisi Genel Kurulu’nda oylanmadan önce daha geniş kapsamlı bir ulaşım paketiyle birleştirilmesi ve yürürlüğe girebilmesi için Senato’dan da geçmesi gerekiyor. Ancak Washington’ın Çin’i yerli otomotiv ve teknoloji tedarik zincirinden tamamen uzak tutmaya yönelik artan baskısı, ABD’de köklü bir geçmişi olan Mercedes-Benz için ciddi bir belirsizlik yaratıyor. Şirket yetkilileri, ABD’deki müşterileri, bayileri, çalışanları ve tedarikçileri korumak adına hükümet yetkilileri ve yasa yapıcılarla çözüm odaklı görüşmeler yürütüyor.
Çinli ortaklık yapısı yüzde 15 eşiğini aşıyor
Düzenlemede halihazırda ABD'de üretim yapan şirketler için bazı muafiyetler yer alsa da bu esneklikler hisseleri yabancı kamuya ait olan işletmelerini kapsamıyor. Mercedes-Benz’in hisselerinin yaklaşık yüzde 10’u, Çinli devlet şirketi BAIC Motor Corp.’un elinde bulunuyor. Bunun yanı sıra, Çinli otomobil üreticisi Geely’nin milyarder kurucusu ve başkanı Li Shu Fu da Mercedes’te yaklaşık yüzde 10’luk bir hisseye sahip. Bu dolaylı ve doğrudan ortaklıkların toplamı, şirketin tasarıda kırmızı çizgi olarak belirlenen yüzde 15’lik Çin sahipliği eşiğinin üzerine çıkmasına neden oluyor.
Alabama'daki dev tesis ve endüstrinin endişeleri
Mercedes-Benz, 1990'lardan bu yana Alabama, Tuscaloosa’daki fabrikasında üretim yapıyor ve bugüne kadar 4,5 milyondan fazla aracı banttan indirdi. Önemli bir istihdam kapısı olan ve üretimin üçte ikisini ihraç eden bu dev tesisin risk altına girmesi, Washington'daki Çin endişesinin ne derece büyüdüğünü gösteriyor. Sektördeki gerilim, ABD Başkanı Donald Trump’ın Çinli şirketlerin ABD’de fabrika kurup istihdam sağlamaları şartıyla ülkede faaliyet göstermelerine yeşil ışık yakabileceğini söylemesiyle daha da tırmanmıştı. Bu açıklama, Ford Motor Co. CEO’su Jim Farley dahil yerli üreticiler tarafından "yıkıcı" sonuçlar doğurabileceği gerekçesiyle sert şekilde eleştirilmişti.
Volvo'ya muafiyet ve bağlantılı araçlar için kalıcı yasak adımları
Otomotiv pazarındaki bu hareketlilik sürerken, ABD Ticaret Bakanlığı Çin bağlantılı araçları yasaklayan politikasından Çinli Geely’nin çoğunluk hissesine sahip olduğu İsveç merkezli Volvo Car AB’yi muaf tutmayı kabul etti. Öte yandan Michigan Senatörü Elissa Slotkin ve Ohio Senatörü Bernie Moreno gibi isimler, hasım ülkelerle bağlantılı yazılım ve donanımların satışını tamamen yasaklayacak kalıcı tasarılar sunmaya devam ediyor. Çinli araçların bağlantılı yazılımları nedeniyle adeta birer "tekerlekli gözetleme paketi" haline geldiğini savunan yasa yapıcılar, Ticaret Bakanlığı’nın yasaklarını kalıcı hale getirerek gelecekteki yönetimlerin bu kısıtlamaları esnetmesini engellemeyi hedefliyor.
