Tarım ve Orman Bakanlığı, "Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu" üzerinde kapsamlı bir revizyona giderek gıda sektöründe şeffaflık dönemini başlattı. Tüketicinin yanıltılmasını önlemeyi ve özellikle çocukların psikolojik sağlığını korumayı hedefleyen yeni kurallar, ambalaj tasarımından menü içeriklerine kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Düzenleme kapsamında, çocukların fiziksel ve ruhsal gelişimine zarar verebilecek, şiddeti özendiren veya olumsuz algı yaratan ambalaj figürleri yasaklandı. Artık gıda ürünlerinin tasarımlarında klozet, silah, kafatası, beyin, göz ve ayak gibi figürler kullanılamayacak. Buna karşın gülümseyen yüz veya nazar boncuğu gibi pozitif algı yaratan görsellerin kullanımına izin verilmeye devam edilecek.
Pazarlama stratejilerine "gerçeklik" sınırı
Ürün ambalajlarında kullanılan yanıltıcı görseller için de denetimler sıkılaştırıldı. Eğer bir üründe gerçek meyve yerine aroma kullanılıyorsa, ambalaj üzerinde o meyvenin gerçek fotoğrafına yer verilemeyecek. "Peynirli" veya "çilekli" gibi ibareler, sadece ilgili bileşenin ürün içerisinde gerçekten bulunması durumunda kullanılabilecek. Sadece aroma içeren ürünlerde ise "aromalı" ifadesinin ambalajda yer alması zorunlu olacak.
"Günlük" ve "doğal" ifadeleri için katı kurallar
Tüketiciyi cezbetmek için kullanılan abartılı pazarlama terimlerine sınırlama getirildi. Buna göre; "yüzde 100 doğal", "en doğal" ve "hakiki" gibi ifadeler artık etiketlerde yer alamayacak. Bir ürünün "doğal" olarak tanımlanabilmesi için hiçbir katkı maddesi veya ilave bileşen içermemesi gerekecek.
Özellikle süt ve fırın ürünlerini yakından ilgilendiren "günlük" ibaresi, bundan böyle sadece raf ömrü 24 saati geçmeyen ürünler için kullanılabilecek. Ambalajlı ürünlerde ise "taze sıkılmış" veya "fırından taze" gibi ibarelerin kullanımı yasaklandı. Dondurulmuş ya da işlem görmüş gıdalarda "taze" kelimesinin kullanımı tamamen engellendi.
Vegan ürünlerde hayvansal çağrışım yasaklandı
Yeni rehberle birlikte vegan ve vejetaryen gıdaların isimlendirilmesine de standart getirildi. Bitkisel bazlı ürünlerde "süt", "peynir" ve "yoğurt" gibi hayvansal gıdaları çağrıştıran ifadelerin kullanılmasına izin verilmeyecek. Örneğin "vegan peynir" yerine "bitkisel bazlı içerik" gibi tanımlamalar kullanılacak.
Ayrıca "katkısız" ve "içermez" beyanları da denetim altına alındı. "Palm yağı içermez" veya "glukoz şurubu içermez" gibi ifadelerin, tüketiciyi diğer ürünlere karşı yanıltabileceği gerekçesiyle kullanımı sınırlandırıldı.
Restoran menülerinde kalori ve içerik zorunluluğu
Gıda işletmeleri ve toplu tüketim yerleri için de yeni bir dönem başlıyor. Restoran, kafe ve benzeri işletmeler; sundukları gıdaların bileşenlerini ve enerji (kalori) değerlerini tüketicinin kolayca görebileceği şekilde ilan etmek zorunda kalacak. Bu bilgilendirme menüler, dijital ekranlar, karekodlar veya yazı tahtaları aracılığıyla yapılabilecek.
Bakanlık, işletmelerin bu yeni sisteme uyum sağlaması için kademeli bir takvim belirledi. Ulusal çapta faaliyet gösteren zincir işletmelerin 1 Temmuz 2026’ya kadar, küçük ölçekli esnafın ise enerji bildirimi gibi düzenlemeler için 2027 yılı sonuna kadar hazırlıklarını tamamlaması gerekiyor.
*Kapak fotoğrafı yapay zekayla üretilmiştir.
