Sinirlioğlu'na verilen sefer görev emri gerçekçi mi
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Guterres'in görev süresi yıl sonunda sona eriyor. BMGK'nın tavsiyesi üzerine Genel Kurul adaylar arasından yeni genel sekreteri atayacak.
Bu mevki için sekiz aday yarışmaya başlamış durumda. Bunlardan ikisi eski devlet başkanı. Eski dışişleri bakanları ve bazı uluslararası kuruluş başkanları da var.
Türkiye de BM Genel Sekreterliği için deneyimli bir diplomat olan ve iki yıldır AGİT Genel Sekreteri olarak görev yapan Büyükelçi Feridun Sinirlioğlu'nu aday gösterdi. Sinirlioğlu, Tel Aviv'de Büyükelçilik, BM Daimi Temsilciliği, Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığı ve Müsteşarlığı ile 2015'te üç ay kadar geçici seçim hükümetinde Dışişleri Bakanlığı yaptı.
SİNİRLİOĞLU'NUN LİYAKATİ YETERLİ AMA KARAR VERİCİLER GERÇEKÇİ DEĞİL
Hemen baştan belirteyim; Sinirlioğlu'nun liyakati söz konusu mevki için yeter. Buna hiç kuşku yok. Fakat ilk defa BM Genel Sekteterliği için aday gösteren Ankara'nın bu önemli yönelimi gerçekçi mi denilirse buna yanıtım da net: hayır.
Dış politikada ve ilişkilerde gerçekçilik çok önemlidir. Ankara'nın BM Genel Sekreterliği için aday gösterirken etrafına, dünyaya, nereden gelip nereye gittiğimize doğru düzgün bakamadığı kanısındayım. Tabii "Ankara" derken iktidarı, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Fidan'ı kastediyorum. Yoksa onca aşındırılsa da Dışişleri'nde hala sorulduğunda makul ve gerçekçi fikirler verecek, yön gösterecek kadrolar vardır. Kıbrıs önemli ve Türkiye bu noktada taraf. Dünyada en yakın müttefiklerimiz de içinde olmak üzere KKTC'yi tanıyan yok! BMGK geçici üyelerinden birisi ise Yunanistan! Ukrayna-Rusya savaşındaki pozisyonumuzdan dolayı BMGK daimi üyesi Rusya'dan veto geleceği, açık. Daha başka açmazlar da var.
Birisinin BM Genel Sekreteri seçilebilmesi yolunda tavsiye edilebilmesi için BMGK beş daimi üyesi de içinde olmak üzere en az dokuz devletin desteğini alması gerekiyor.
Nitekim, 5 Kasım'da yapılan sekizinci eğilim yoklamasının sonucu da Ankara'nın yöneliminin hiç de gerçekçi olmadığını ortaya koymuştur. Şöyle ki: BMGK 5 daimi, 10 geçici olmak üzere 15 üyeden oluşuyor. Sinirlioğlu'na 3 destek gelirken 4 üye görüş belirtmedi, 8 üye ise karşı çıktı. Sinirlioğlu altıncı sırada yer alırken ilk sırayı 12 destekle Kosta Rika'dan Rebeca Grynspan, ikinci sırayı da 9 destekle Arjantin'den Rafael Gressi aldı.
YENİ GENEL SEKRETERİ BEKLEYEN GÜNDEM
Peki BM'nin yeni genel sekreteri hangi koşullarda seçilecek? Ukrayna-Rusya ve ABD-İsrail/İran savaşı yanında dünyanın birçok coğrafyasındaki çatışmalar ve gerginlikler, derin siyasi krizler, uluslararası hukukun aşınması; ayrıca BM'nin bizatihi kendi krizi, tıkanma ve yakıcılaşan reform gereksinimi... Yeni genel sekreterin önünde olacak Filistin ve Gazze gibi sıcak bir gündem de bütün Orta Doğu'yu etkileyen cinsten.
BİR İDDİA KOYMADAN ÖNCE HESAP-KİTAP ŞART!
Bu bahsi bitirirken yeniden Ankara'nın ilk kez attığı önemli adıma dönersek... Bu sadece bir bayrak göstermek oldu. Türkçemizde güzel atasözleri var. Birisi, "Taş yerinde ağırdır" der. Başka birisi, "Attığın taş kurbağaya değmeli" der. Dünyanın 17-18. ekonomisini oluşturan, NATO'nun 2. büyük ordusuna sahip Türkiye'yi yönetenlerin, herhalde neden Kosta Rika gibi küçük bir devletin 1/4'ü kadar destek bulabildiğini başını ellerinin arasına alıp derin derin düşünmesi gerekiyor. Kısacası, dış politikada atılan adımlardan önce adamakıllı hesap-kitap yapmak şart.
ANA MUHALEFETİN DURUŞU
Bu bağlamda, ana muhalefet lideri Özgür Özel'in 132 sol, sosyalist, sosyal demokrat liderlerine bir mektup yazarak; "Desteğimiz, Sinirlioğlu'nun geniş diplomatik deneyimine, uluslararası itibarına ve BM'nin tüm üye devletlere bağımsız, tarafsız biçimde hizmet etmesi yönündeki vizyonuna dayanmaktadır." demesini de gerçekçi bulmadığımı belirtmeliyim. Muhtemelen Özel, Türkiye'nin attığı adımı "milli bir mesele" görerek söz konusu mektubu kaleme almıştır. Ancak hükümetin "boş yaptığını" ve Sinirlioğlu'nun liyakatinden dolayı değil de yukarıda izah etmeye çalıştığım etkenlerden dolayı olanaksızlığı değerlendirerek izlemekle yetinseydi diye düşünüyorum.
KEŞKE...
Bu arada... Keşke, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sıklıkla -içini doldurmadan- ifade ettiği gibi, dünya beşten büyük olabilse... Keşke, değerli diplomatımız Sinirlioğlu gibi bir Türk birgün BM Genel Sekteterliği mevkiine atanabilse..
Not: Meraklısı, daha önce yine bu yıl içinde Muhalif.'te kaleme aldığım BM'deki reforma ilişkin yazımı okuyabilir.
