Muhalif- Ankara
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda 26 Ekim 2023 günü başlayan bütçe maratonunun son gün görüşmelerinde CHP’nin komisyon sözcüsü, İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, “2022 yılı Kesin Hesap Kanun Teklifinde de 4 milyar 141 milyon 536 bin 298 lira 49 kuruşluk bir ödenek üstü harcama var ve bunun kapsamında tamamlayıcı ödenek önerisi var. Bu, açık ve net bir biçimde Anayasa'ya aykırıdır’ dedi. CHP’nin 2020 yılı bütçesi görüşülürken, 2018 Yılı Kesin Hesap Kanun Teklifi’nde de benzeri bir hükmü taşıdıkları Anayasa Mahkemesi'nin verdiği kararı dikkat çeken Türeli, “Bu konuya ilişkin ve Anayasa Mahkemesi kararını vermiştir. 3 Kasım 2023 tarihinde yayımlanan 28/9/2023 tarihli AYM kararına göre tamamlayıcı ödenek olayının açık ne net bir biçimde anayasaya aykırı olduğu ifade edilmişti” açıklamasını yaptı.
Komisyonun Anayasaya uygunluk denetimi yapması için önerge vereceklerini belirten Türeli, söz konusu maddenin metinden çıkarılarak düzenleme yapılacaksa hukuki bir biçimde yapılması gerektiğine dikkat çekti.
Türeli’nin açıklamaları şöyle:
“2022 Yılı Kesin Hesap Kanun Teklifi’nin 4. Maddesinin 2 Numaralı Fıkrası Anayasaya Aykırıdır”
Bugün Plan ve Bütçe Komisyonu’nda 2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi ve 2022 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanun Teklifi'nin maddeleri görüşülecektir. Anayasa'da öngörüldüğü şekilde Plan ve Bütçe Komisyonunda elli beş günlük süre tamamlanmış olacak sonrasında ise Genel Kurul aşaması olacaktır. Bütçeler, yasama organı tarafından yürütme organına yıllık olarak kamu gelirlerinin toplanması ve giderlerin yapılması için izin ve yetki vermesini düzenleyen kanunlardır. Yürütmeye verilen bu izin ve yetki özünde yasama organının halktan aldığı bütçe hakkının bir gereğidir. Bütçe hakkı, vergi ve benzeri gelirlerle kamu harcamalarının çeşit ve miktarını belirleme, onaylama ve bütçe harcamalarının sonuçlarını denetleme hakkıdır.
CHP olarak bir teklifimiz vardı ve o da; kesin hesapların, bütçe uygulama sonuçlarının bütçelerin gölgesinde kaldığını düşündüğümüzden dolayı bu konunun özel olarak görüşülmesi gerektiği ve buna ilişkin bir formül bulunmasıydı.
Bütçe görüşmeleri sırasında bütçeler üzerine odaklanılmasından dolayı kesin hesap ve Sayıştay raporları üzerinde gerektiği kadar durulmadığını gördük. Yıllık bütçe kanunları ile gelir toplanması ve gider yapılması konusunda verdiğimiz izinleri sonrasında sonuçları itibari ile denetlememiz gerekmektedir. Bu nedenle kesin hesapların ve Sayıştay raporlarının ayrıntılı bir biçimde görüşülmesine ihtiyaç vardır.
Cumhuriyet Halk Partisi olarak bu konudaki düşüncemiz çok açık ve net olarak Kesin Hesap Komisyonunun Plan ve Bütçe Komisyonundan ayrılması Kesin hesapların Sayıştay denetim Raporlarının ayrı bir komisyon içinde görüşülmesi gerektiği yönünde idi. Ancak bunun bir İç Tüzük değişikliği gerektirmesinden dolayı da bir alt komisyon kurulması gerektiğini ifade ediyoruz. Çünkü merkezi yönetim bütçesi sunulmadan önce kesin hesap kanunu teklifi, arkasından da Sayıştay uygunluk bildirimi geliyor ve bunların bir alt komisyonla görüşülmesinin uygun olacağını söylüyor ve bu önerimizi ısrarla devam ettiriyoruz.
Önemli bir diğer husus da, bugün görüşülecek 2022 yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanun Teklifi ile ilgilidir. 2022 yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi'nin 4'üncü maddesinin 2'nci fıkrası ödenek üstü giderlerle ilgilidir ve yapılmış olan ödenek üstü giderin bir tamamlayıcı ödenekle karşılanması söz konusudur. Bu geçtiğimiz yıllarda da gündeme gelen bir husustur ve açık bir biçimde anayasaya aykırıdır.
2020 yılı bütçesi görüşülürken, aynı zamanda görüşülen 2018 Yılı Kesin Hesap Kanun Teklifi’nde de benzeri bir hüküm vardı. Bununla ilgili, Cumhuriyet Halk Partisi olarak Anayasa Mahkemesi'ne gitmiştik bu konuya ilişkin ve Anayasa Mahkemesi kararını vermiştir. 3 Kasım 2023 tarihinde yayımlanan 28/9/2023 tarihli AYM kararına göre tamamlayıcı ödenek olayının açık ne net bir biçimde anayasaya aykırı olduğu ifade edilmişti.
2022 yılı Kesin Hesap Kanun Teklifi'nde de 4 milyar 141 milyon 536 bin 298 lira 49 kuruşluk bir ödenek üstü harcama var ve bunun kapsamında tamamlayıcı ödenek önerisi var. Bu, açık ve net bir biçimde Anayasa'ya aykırıdır. Ve biz de komisyonumuzun Anayasa'ya uygunluk denetimi yapması için gerekli önergemizi vereceğiz, Bunun madde metninden çıkması gerekiyor eğer bu iş yapılacaksa hukuki bir biçimde yapılmalıdır.
Kararın üzerinden henüz bir ay bile geçmeden 2022 Kesin Hesap Kanun teklifindeki Anayasaya aykırı düzenlemenin burada görüşülmesinin son derece yanlış olduğunu düşünüyoruz. Eğer gerçekten bütçe hakkı varsa, vatandaştan aldığımız bu hakkı liyakatli bir biçimde kullanacaksak bunu bütün hukuki normlara uygun bir biçimde kullanma zorunluluğu vardır. Bu çok önemli bir husustur ve bu kararın göz ardı edilmesi hukuk sistemine ve bizim bütçe görüşmelerine de çok ciddi anlamda sıkıntı getirir ve bu görüşmeleri zedeler.
