Avrupa Parlamentosu (AP), Türkiye’de kamuoyunda “gri pasaport” olarak bilinen hizmet pasaportlarına ilişkin hazırladığı raporda çeşitli değerlendirmelere yer verdi. Raporda, hizmet pasaportlarının kullanımına ilişkin bazı usulsüzlük iddiaları gündeme taşınırken, mevcut uygulamaların Avrupa Birliği tarafından yakından takip edildiği vurgulandı.
Son yıllarda Türk vatandaşlarının Schengen vizesi başvurularında yaşadığı zorlukların gölgesinde yayımlanan rapor, hizmet pasaportlarının sağladığı vizesiz seyahat imkanına yönelik tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
Hizmet pasaportları kimlere veriliyor?
Gri pasaport olarak bilinen hizmet pasaportları, kamu kurumları tarafından görevlendirilen kişilere resmi görev kapsamında düzenleniyor. Bu pasaportların turistik amaçlarla kullanılması mevzuat gereği mümkün değil.
Schengen Bölgesi ülkelerine vizesiz giriş imkânı sağlaması nedeniyle hizmet pasaportları son yıllarda daha fazla dikkat çekerken, Avrupa kurumları bu uygulamanın amacına uygun şekilde yürütülmesini talep ediyor.
Vize serbestisi eleştirisi
Raporda, Türkiye’nin Avrupa Birliği ile uzun süredir gündemde olan genel vize serbestisi sürecinde gerekli kriterleri tam olarak yerine getirmediği görüşüne yer verildi. Buna karşılık, sayıları net olarak bilinmeyen hizmet pasaportlarının bazı durumlarda amacı dışında kullanıldığı yönündeki iddiaların Avrupa kurumlarında rahatsızlık yarattığı ifade edildi.
AP, hizmet pasaportları üzerinden sağlanan serbest dolaşım imkanının denetlenmesi gerektiğine dikkat çekti.
Schengen’deki vizesiz geçiş hakkı risk altında mı?
Avrupa Birliği üyesi ülkeler, Türkiye tarafından verilen gri pasaport sahiplerine genel olarak vizesiz seyahat hakkı tanıyor. Ancak İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri gibi bazı ülkeler hizmet pasaportu sahiplerinden de vize talep ediyor.
Avrupa Parlamentosu raporunda, hizmet pasaportlarının kullanımına ilişkin usulsüzlüklerin devam etmesi halinde Avrupa Birliği’nin mevcut uygulamayı gözden geçirebileceği belirtildi.
Askıya alma veya kaldırma seçeneği gündemde
Raporda, Avrupa Birliği’nin gerekli görmesi halinde gri pasaport sahiplerine tanınan Schengen Bölgesi’nde vizesiz seyahat ve serbest dolaşım hakkını askıya alma ya da tamamen kaldırma yetkisine sahip olduğu ifade edildi.
Bu değerlendirme herhangi bir karar anlamına gelmese de, Avrupa kurumlarının hizmet pasaportları konusundaki hassasiyetinin arttığını ortaya koydu. Olası bir değişiklik halinde gri pasaport sahiplerinin Schengen ülkelerine girişlerinde yeni vize uygulamaları gündeme gelebilecek.
