Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim ve enerji altyapılarına yönelik artan saldırı tehditleri, uluslararası petrol piyasalarını yeniden baskı altına aldı. Özellikle küresel petrol ve türev ürünleri taşımacılığının kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik belirsizlikleri ile Brent petrolün varil fiyatının eylül ayı itibarıyla 100 doların üzerine yerleşmesi, Avrupa'daki pompa fiyatlarına doğrudan zam olarak yansıdı.
Avrupa Komisyonu verileri zam dalgasını ortaya koydu
Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan haftalık petrol bülteni verilerine göre, AB genelinde vergiler dahil ortalama Euro-süper 95 tipi benzinin litre fiyatı 23 Şubat döneminde 1,64 euro seviyesinde seyrediyordu. 7 Eylül itibarıyla kaydedilen son verilerde bu rakam yaklaşık yüzde 24 artış göstererek 2,04 euroya yükseldi.
Dizel cephesindeki artış grafiği ise benzini geride bıraktı. Şubat ayı sonunda ortalama 1,59 eurodan satılan dizelin AB ortalama litre fiyatı, 7 Eylül itibarıyla yüzde 33'lük yükseliş kaydederek 2,11 euro sınırına dayandı.
Dizeldeki tırmanışın arkasında arz baskısı var
Akaryakıt maliyetlerindeki genel tırmanışta küresel petrol arz güvenliğine yönelik endişeler belirleyici rol oynarken, dizel fiyatlarının benzinden çok daha hızlı artmasının ardında yapısal faktörler yer alıyor. Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin rafineri marjlarını yükseltmesi ve kıta genelinde dizel tedarik koşullarının sıkılaşması, dizel fiyatlarındaki yukarı yönlü baskıyı katladı.
Benzin artışında Danimarka ve Finlandiya ilk sırada
Birlik üyesi ülkeler arasında benzin fiyatlarında en sert sıçramanın yaşandığı ülkeler İskandinavya hattı oldu. Danimarka’da benzinin litresi yüzde 36 oranında yükselerek 1,94 eurodan 2,63 euroya fırladı. Benzer şekilde Finlandiya’da da pompa fiyatı yüzde 36 artışla 1,71 eurodan 2,32 euroya çıktı. Bu iki ülkeyi yüzde 32’lik yükselişlerle Çekya ve Polonya, yüzde 29 ile Litvanya takip etti.
Dizel zamlarında rekor Bulgaristan'da görüldü
Dizel fiyatlarının değişiminde ise Doğu ve Orta Avrupa ülkeleri başı çekti. Listenin zirvesinde yer alan Bulgaristan’da dizelin litre fiyatı yaklaşık yüzde 47 oranında rekor bir artış kaydederek 1,23 eurodan 1,81 euroya ulaştı.
Bulgaristan’ın ardından en yüksek artışlar yüzde 44 ile Çekya, yüzde 42 ile Finlandiya, yüzde 39 ile Polonya ve yüzde 38 ile Belçika’da gerçekleşti. Böylece Çekya, Finlandiya ve Polonya, hem benzin hem de dizelde Avrupa Birliği genelinde en sert fiyat artışına maruz kalan ilk beş ülke arasında yer aldı.
