Anayasa Mahkemesi, hisseli taşınmazlarda paydaşların önalım hakkını kullanırken ödemeleri gereken bedelin mahkemece belirlenecek rayiç değer üzerinden hesaplanmasını öngören düzenlemeyi iptal etti. İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden Doç.
Dr. Fatih Gündoğdu, 6 Kasım tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan kararın, mülkiyet hakkı ve taraflar arasındaki adil denge açısından kritik bir dönüm noktası olduğunu belirtti.
Önalım hakkının, bir paydaşın hissesini üçüncü kişilere satması durumunda diğer paydaşlara bu payı öncelikli olarak satın alma imkanı tanıdığını hatırlatan Gündoğdu, sürecin hukuki boyutlarını detaylandırdı.
Rayiç bedel kuralı neden tartışma yarattı?
11'inci Yargı Paketi ile getirilen rayiç bedel düzenlemesi, tapuda düşük bedel gösterilerek vergi kaçırılmasının önüne geçmeyi hedefliyordu. Doç.
Dr. Gündoğdu, bu kuralın hem alıcıyı hem de paydaşı korumak amacıyla tasarlandığını ancak uygulamada yeni mağduriyetlere yol açtığını ifade etti.
Gündoğdu, tapuda gerçek değerin altında beyan edilen satışların, önalım hakkını kullanan paydaşın haksız kazanç elde etmesine veya dürüst alıcının enflasyon karşısında zarar görmesine neden olduğunu vurguladı. Uzman isim, çözümün rayiç bedel yerine tarafların gerçek ödediği bedelin esas alınması ve vergi kaçakçılığı durumunda ilgili mercilerin bilgilendirilmesi olduğunu savundu.
İptal kararı ne anlama geliyor?
Anayasa Mahkemesi, rayiç bedel kuralının satıcı ve alıcının iradesini yok saydığını ve taraflar arasında adil bir denge kurmadığını belirterek mülkiyet hakkına aykırı buldu. Kararın oy çokluğuyla alındığına dikkat çeken Doç.
Dr. Gündoğdu, azınlıkta kalan üyelerin ise rayiç bedelin her iki tarafı koruyan bir mekanizma olduğu görüşünü savunduğunu aktardı.
Mahkeme, hukuki bir boşluk oluşmaması adına iptal kararının yürürlüğe girmesi için 9 aylık bir geçiş süreci tanıdı. Bu süre zarfında mevcut rayiç bedel uygulaması devam edecek olup, 6 Ağustos 2027 tarihinden itibaren yeni bir yasal düzenleme yapılması bekleniyor.
