Antarktika’nın batı kıyısında yer alan Bellingshausen Denizi’nde kış mevsiminde oluşması gereken deniz buzunun büyük ölçüde ortadan kaybolması, iklim bilimcileri ve okyanus uzmanlarını derin bir endişeye sevk etti. Uydu gözlemlerinden elde edilen verilere göre, haziran ayında normal şartlarda kalın bir buz tabakasıyla kaplı olması beklenen bölgede, yaklaşık 650 bin kilometrekarelik alanın tamamen açık su haline geldiği tespit edildi. Fransa’nın toplam yüzölçümüne eş değer olan bu kayıp, kutup bölgelerindeki erimenin ulaştığı tehlikeli boyutu gözler önüne seriyor.
Mevsim normallerinin yirmi derece üzerinde sıcaklık dalgası
Uzmanlar, deniz buzundaki bu kritik eksikliğin geçtiğimiz hafta Antarktika Yarımadası’nda yaşanan olağanüstü sıcak hava dalgasını daha da şiddetlendirmiş olabileceğini belirtiyor. Bölgede ölçülen gündüz sıcaklıklarının 15,4 dereceye kadar yükselmesi, mevsim normallerinin 20 dereceden fazla üzerine çıkılması anlamına geliyor. Antarktika deniz buzları üzerine kapsamlı çalışmalar yürüten Dr. Will Hobbs, haziran gibi bir kış ayında bölgede buz bulunmamasının son derece sıra dışı ve kaygı verici olduğunu vurguladı. Son dört yıl içinde üçüncü kez benzer derecede düşük bir buz örtüsü seviyesinin gözlendiğini ifade eden Hobbs, bu durumun okyanus akıntıları ve derin su koşullarındaki değişimlerle doğrudan bağlantılı olabileceğini, küresel iklim krizinin bu süreçteki rolünün ise titizlikle araştırıldığını aktardı.
Deniz ekosistemi ve penguen kolonileri tehdit altında
Bellingshausen Denizi’nde yaşanan bu değişim, Güney Okyanusu’ndaki besin zincirinin temel halkasını oluşturan kriller için çok büyük bir tehdit oluşturuyor. Kış aylarında deniz buzunun alt yüzeyine sığınarak buradaki alglerle beslenen krillerin yaşam alanlarının yok olması, tüm ekosistemi çöküşün eşiğine getirebilir. Bilim insanları, buz örtüsünün azalmasının krillerin yanı sıra imparator penguenleri, Adelie penguenleri ve diğer deniz canlılarının yaşam döngülerini de geri döndürülemez şekilde olumsuz etkileyeceği uyarısında bulunuyor. Nitekim 2022 yılında aynı bölgede yaşanan benzer bir buz eksikliği nedeniyle binlerce imparator penguen yavrusunun buzların erken kırılması sonucu boğularak öldüğü hatırlatılıyor. Bu trajik olay, türün uluslararası koruma statüsünün yükseltilmesinde de belirleyici bir rol oynamıştı.
Küresel deniz seviyelerini yükseltecek zincirleme etki
Bellingshausen Denizi yakınlarında konumlanan ana kara buzulları, halihazırda Antarktika genelindeki en büyük kütle kaybı kaynakları arasında ilk sıralarda yer alıyor. Koruyucu bir kalkan görevi gören deniz buzunun uzun süre boyunca oluşmaması, bu devasa buzulların önünde yer alan ve onları dengede tutan yüzen buz sahanlıklarının dalga aksiyonlarına doğrudan maruz kalarak çok daha hızlı parçalanmasına yol açıyor. Bilim insanları, bu bariyerlerin ortadan kalkması durumunda kara üzerindeki buzulların okyanusa doğru akışının hızlanacağını ve bunun da orta vadede küresel deniz seviyelerinde yıkıcı yükselmelere yol açabileceğini ifade ediyor.
