İran’ın dini lideri Ali Hamaney, hayatını kaybetmesinin ardından merak konusu oldu. Peki, Ayetullah Ali Hamaney kimdir, kaç yaşında öldü?
İran’ın dini lideri Ali Hamaney kimdir, kaç yaşında?
İran İslam Cumhuriyeti’nin en yüksek otoritesi olan Ayetullah Ali Hamaney, 17 Temmuz 1939’da İran’ın kutsal şehirlerinden Meşhed’de dünyaya geldi. Seyyid Ali Hüseyni Hamaney, dinî bir ailede büyüdü. Babası tanınmış bir din âlimiydi.
Genç yaşta İslam hukuku (fıkıh) ve teoloji eğitimi almak üzere Meşhed ve Kum’daki medreselerde öğrenim gördü. En önemli hocası, 1979 İslam Devrimi’nin lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni oldu.
Şah rejimine karşı mücadele
1960’lı yıllardan itibaren Şah Muhammed Rıza Pehlevi rejimine karşı yürütülen muhalefet hareketine katılan Hamaney, vaazlarında rejimi sert biçimde eleştirdi. Bu nedenle birçok kez tutuklandı ve sürgüne gönderildi.
Devrimci kimliği, onu Humeyni’nin yakın çevresine taşıdı. 1979 İslam Devrimi’nde aktif rol oynayan Hamaney, devrim sonrası kurulan yeni rejimde hızla yükseldi.
Cumhurbaşkanlığı dönemi (1981–1989)
Hamaney, 1981 yılında İran’ın dördüncü cumhurbaşkanı seçildi. Görev süresi boyunca İran-Irak Savaşı (1980–1988) devam etti. Bu dönemde Devrim Muhafızları ile güçlü ilişkiler kurdu.
1981 yılında düzenlenen bir suikast girişiminden ağır yaralı olarak kurtuldu ve bu saldırı sonrası sağ kolunda kalıcı hasar oluştu.
1989’da dini lider oldu
Ayetullah Humeyni’nin 1989’daki vefatının ardından Hamaney, Uzmanlar Meclisi tarafından İran’ın yeni dini lideri (Velayet-i Fakih) olarak seçildi. O dönemde “Ayetullah” unvanına sahip olmaması tartışmalara yol açsa da, kısa sürede bu unvanı aldı ve liderliğini pekiştirdi.
İran’daki en güçlü makam
Dini liderlik göreviyle birlikte Hamaney;
Silahlı kuvvetlerin başkomutanı oldu
Yargı, yasama ve yürütme üzerinde belirleyici yetkiler kazandı
Dış politika, nükleer program ve güvenlik stratejilerinde son sözü söyleyen isim haline geldi
Muhafazakâr çizgisiyle tanınan Hamaney, devrimin ideallerini koruma hedefini ön planda tuttu. Ancak reformist hareketler, genç nüfusun değişim talepleri ve ekonomik krizler, liderliği boyunca sık sık tartışma konusu oldu.
Bölgesel politikalar ve gerilimler
Hamaney’in liderliği döneminde İran’ın Orta Doğu’daki etkisi arttı. Hizbullah, Husiler ve bölgedeki diğer vekil güçler üzerinden yürütülen politikalar, doğrudan onun direktifleriyle şekillendi. ABD ve İsrail ile yaşanan sert gerilim, dış politikadaki katı tutumunun göstergesi olarak değerlendirildi.
Kaç yaşında öldü?
İran devlet medyasının açıklamasına göre Ayetullah Ali Hamaney, cumartesi günü erken saatlerde hayatını kaybetti. 1939 doğumlu olan Hamaney, 86 yaşında öldü.
Ülkede 40 günlük yas ilan edilirken, 7 gün resmî tatil kararı alındı.
Halef tartışmaları
Hamaney’in ölümüyle birlikte İran’da liderlik sonrası süreç ve olası halefler yeniden gündeme geldi. Uzmanlar, oğlu Mücteba Hamaney’in potansiyel adaylar arasında yer aldığını belirtiyor. Yeni dini lider, anayasa gereği Uzmanlar Meclisi tarafından seçilecek.
