Kayseri'de Yamula Barajı kıyısında bulunan ve 7,5-7,7 milyon yıllık olduğu değerlendirilen gergedan fosili, uzman antropologlar tarafından 3D yazıcı teknolojisi kullanılarak aslına uygun şekilde yeniden oluşturuluyor. Fosilin parçaları, hazırlanan kalıplarla birleştirilerek ayaklandırılırken çalışmalarda son aşama olan boyama işlemine geçildi.
Kocasinan ilçesinde çobanlık yapan Murat Adıyaman, 2017 yılında Taşhan Mahallesi'ndeki Yamula Barajı kıyısında bir kemik parçası buldu. Alınan numuneler üzerinde yapılan incelemelerde, kemik parçalarının 6 ile 7,5 milyon yıl öncesine ait olduğu belirlendi. Bunun ardından 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün izniyle bölgede kazı çalışması başlatıldı.
Kentte bugüne kadar çok sayıda farklı fosilin ortaya çıkarıldığı kazılar, Kayseri Büyükşehir Belediyesi sponsorluğunda sürdürülüyor. 7,5 ile 7,7 milyon yıl arasında tarihlendirilen hayvan fosilleri için ise Kayseri Bilim Merkezi'nde laboratuvar çalışmaları yürütülüyor.
Uzmanlar tarafından temizlenen fosiller, ayna yöntemiyle tamamlanıyor ve bulunan orijinal parçalar 3D yazıcılarla aslına uygun kalıplar halinde yeniden üretiliyor. Daha sonra parçalar birleştirilerek fosiller ayaklandırılıyor. Bugüne kadar 9 farklı fosilin ayaklandırılması tamamlanırken, bölgede bulunan gergedanın da yeniden oluşturulması için çalışmalara başlandı.
3D yazıcılarla hazırlanan parçaların birleştirilmesinin ardından gergedan fosili boyama aşamasına getirildi.
“Her sene çeşitliliğimizi artırmaya çalışıyoruz”
Çalışmalar hakkında bilgi veren uzman antropolog Ömer Dağ, 2026 yılı kazılarında barajdaki su seviyesinin yükselmesi nedeniyle çalışmaların önceki dönemlere göre daha sınırlı geçtiğini söyledi.
Dağ, “2026 yılı çalışmalarımız, baraj suyu yükseldiği için çok verimli geçmedi diyebilirim. Su çok yüksekti. Ekibimizi ikiye bölmek durumunda kaldık. Bir grup arazide çalışırken bir grup da laboratuvarda ayaklandırma işlemlerini devam ettirdi. Suyun yükselmesi aslında bizim çalışmalarımızı aksattı. Genel anlamda faunamızda her sene aynı tarz buluntulara rastlıyoruz. 3 toynaklı atlarımız, gergedanımız, zürafamız, probozit dediğimiz fil grubuna ait örneklerimiz mevcut. Önceki yıllarda domuzumuz çıkmıştı. Bu sene karnivor (etçil) grubundan örneklerimiz de mevcut. Her sene çeşitliliğimizi artırmaya çalışıyoruz. Bulunduğumuz ortam, fosillerin konservasyonuna uygun bir ortam aslında. Temizlik ve akademik çalışmalar burada gerçekleştiriliyor. Aynı zamanda ileride açılması planlanan paleontoloji müzesinde de sergilik temizlediğimiz örneklerimiz de mevcut. Çalışmalarımızı bu şekilde devam ettiriyoruz” diye konuştu.
“Günümüz boynuzlu gergedanlarının atası”
Ayaklandırma çalışmaları devam eden gergedan hakkında bilgi veren Dağ, fosilin günümüzde yaşayan boynuzlu gergedanların atalarından biri olduğunu belirtti.
Dağ, “Arkamızdaki gergedana ait bir örnek, ayaklandırmasını gerçekleştiriyoruz. Lokalitemizde 2 ayrı gergedan türümüz mevcut. Bu, günümüz boynuzlu gergedanının aslında atası. 1,60-1,70 metre civarında bir omuz yüksekliği mevcut. 3D teknolojisi kullanarak ayaklandırmayı gerçekleştiriyoruz. Gelen ziyaretçinin bu canlının, nasıl bir morfoloji, nasıl bir fiziksel özelliği olduğunu daha iyi anlayabilmesi için 3D’yi kullanarak ayaklandırmasını gerçekleştiriyoruz. Arkamdaki örnek de onun montajdan sonraki boyama aşaması. Şu an boyama aşamasındayız. O dönemde nasıl bir morfoloji ve renkteyse o şekilde çalışmalarımızı gerçekleştiriyoruz” ifadelerini kullandı.
“9'unu ayaklandırdık”
3D teknolojisinin fosillerin ayaklandırılması sürecini hızlandırdığını belirten Dağ, bugüne kadar yaklaşık 9 farklı canlının yeniden oluşturulduğunu söyledi.
Dağ, “Bu zamana kadar farklı örnekler yapıldı. Yaklaşık 9 tane o dönemde yaşamış canlımızı ayaklandırdık. 3 yıl önce başladık. Aslında ilk başta kalıp alma yöntemiyle çalışmalarımızı gerçekleştiriyorduk. Silikonla kalıbını alıp polyester döküp ayaklandırmamızı gerçekleştiriyorduk. Şimdi 3D teknolojisini kullanarak işi biraz daha hızlandırdık ve profesyonelleşti. Bulunan örneğimizi tarayarak programlarda beraber 3D ortamda eksik parçaları tamamlayarak tam hale getiriyoruz. Eksiksiz bir halde ayaklandırmayı gerçekleştiriyoruz” dedi.
