Döküm demir tencere ve tavalar, pişirilen yemeğin demir miktarını artırabilse de demir eksikliğini tek başına gideremiyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Gulnar Zeynalova, sosyal medyada yayılan bu yöndeki iddiaların tedavinin yerini tutamayacağı uyarısında bulundu.
İstinye Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi'nden Dr. Zeynalova'ya göre tencereden yemeğe geçen demir miktarı; gıdanın asit düzeyi, pişirme süresi ve sıcaklık gibi etkenlere bağlı olarak değişiyor. Domates sosu gibi asidik ürünlerle hazırlanan yemeklerde bu geçiş daha yüksek olabiliyor.
Emilimde yemeğin bütünü belirleyici
Döküm kaptan geçen demirin non-hem formunda olduğunu belirten Zeynalova, vücudun hem demiri daha kolay emdiğini, bitkisel kaynaklı non-hem demirin emiliminin ise doğru besin eşleşmeleriyle artırılabileceğini söyledi. C vitamini içeren portakal, biber veya limonun demirden zengin öğünlerle tüketilmesi bu açıdan destek sağlayabiliyor.
Demir alımında kırmızı et, tavuk, balık ve karaciğerin yanı sıra mercimek, nohut, kuru fasulye, ıspanak, pazı ve brokoli de kaynaklar arasında yer alıyor. Buna karşılık süt ürünlerindeki kalsiyum ile çay ve kahvedeki tanen, demirin emilimini azaltabildiği için bu içeceklerin demirden zengin öğünlerin hemen ardından tüketilmemesi öneriliyor.
Risk grupları ve belirtiler
Zeynalova, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada yaklaşık 2 milyar kişinin demir eksikliği anemisi riski taşıdığına işaret etti. Çocuklar, gebeler, vegan ve vejetaryenler ile sık kan bağışında bulunanlar daha dikkatli izlenmesi gereken gruplar arasında gösteriliyor.
Demir eksikliği yalnızca yorgunluğa yol açmıyor; baş dönmesi, nefes darlığı ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtiler de görülebiliyor. Bağışıklık sisteminin zayıflaması, dikkat sorunları ve anksiyete de tablonun parçası olabiliyor.
Döküm kapların destekleyici bir katkı sunabileceğini ancak tedavi edici olmadığını vurgulayan Zeynalova, demir eksikliği saptandığında altta yatan nedenin araştırılması ve gerekli tedavinin hekim kontrolünde planlanması gerektiğini belirtti.
