ABD'nin Utah eyaletinde, yapay zekânın hastaları değerlendirerek ilk kez reçete oluşturmasına izin veren bir pilot program başlatıldı. Uygulama, ilk aşamada yalnızca 18 yaş ve üzerindeki hafif ve orta şiddette akne hastalarını kapsıyor.
Nolla Health tarafından geliştirilen Nolla Derm uygulaması, belirlenen koşullardaki hastaların akne durumunu değerlendirebiliyor ve önceden belirlenmiş sınırlı sayıdaki topikal ilaç arasından tedavi seçebiliyor. Pilot program 5 Ekim 2026'da başladı ve 5 Ekim 2027'ye kadar sürmesi planlanıyor.
Yapay zekâ hastaları nasıl değerlendirecek?
Utah'ta yaşayan 18 yaş ve üzerindeki kişiler, sağlık bilgilerini uygulamaya girdikten sonra yüzlerinin farklı açılardan çekilmiş fotoğraflarını yükleyecek.
Yapay zekâ, görüntüleri ve hastanın verdiği sağlık bilgilerini değerlendirerek aknenin derecesini belirleyecek. Uygun bulunan hastalar için sistem, önceden belirlenmiş ve doktorlar tarafından onaylanmış topikal tedaviler arasından seçim yapabilecek.
Sistem ağır akne vakalarını tedavi edemeyecek. Ağızdan kullanılan ilaçlar ve ağır akne tedavisinde kullanılan isotretinoin de yapay zekânın reçete edebileceği ilaçlar arasında yer almıyor.
Hamileler ve bazı hastalar kapsam dışında
Hamile olan, hamilelik planlayan veya emziren kişiler ile bağışıklık sistemi zayıflamış olanlar ve sistemdeki ilaçlardan birine daha önce olumsuz reaksiyon gösteren kişiler de program dışında tutulacak.
Yapay zekâ belirlenen sınırların dışında kalan vakalarda reçete oluşturamayacak ve hastayı lisanslı bir doktora yönlendirecek.
İlk reçeteler iki doktor tarafından kontrol edilecek
Pilot programın ilk aşamasında yapay zekânın oluşturduğu her reçete, hastaya gönderilmeden önce Utah'ta lisanslı iki doktor tarafından bağımsız olarak kontrol edilecek.
Programın ilerleyen aşamalarında doktor denetiminin şekli değişecek. İkinci aşamada reçeteler yapay zekâ tarafından oluşturulduktan sonra doktorlar tarafından geriye dönük olarak incelenecek. Daha sonraki aşamada ise reçetelerin en az yüzde 10'u aylık olarak örnekleme yöntemiyle kontrol edilecek.
Her yeni aşamaya geçilebilmesi için eyalet makamlarının yazılı onayı gerekiyor. Yan etki veya tıbbi durumun ağırlaşması gibi vakalarda ise doktor incelemesi yapılacak.
Eczacılara da reçetenin yapay zekâ tarafından oluşturulduğu bildirilecek ve gerektiğinde iletişime geçilebilecek lisanslı bir doktor bulunacak.
Amaç sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmak
Nolla Health, uygulamanın özellikle dermatoloji uzmanına ulaşmakta zorlanan veya uzun randevu süreleriyle karşılaşan hastalar için daha hızlı ve düşük maliyetli bir seçenek sunmasını hedefliyor.
Şirketin açıklamasına göre Nolla Derm hizmeti aylık 4,99 dolardan başlıyor. Hastalar uygulama üzerinden sağlık bilgilerini paylaşarak ve yüz taraması yaparak değerlendirme sürecini tamamlayabiliyor.
Utah yetkilileri ise pilot programın amacının sağlık alanındaki yapay zekâ sistemlerini kontrollü bir ortamda test etmek ve bu teknolojilerin güvenliği ile etkinliğine ilişkin gerçek yaşam verileri toplamak olduğunu belirtiyor.
Yapay zekânın sağlıkta kullanımı tartışılıyor
Yapay zekânın doğrudan sağlık hizmetlerinde kullanılmasına yönelik uygulamalar, hasta güvenliği ve hukuki sorumluluk konusunda tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Eleştiriler özellikle yapay zekânın yanlış değerlendirme yapması, önemli bir sağlık sorununu gözden kaçırması veya uygun olmayan bir ilaç önermesi halinde ortaya çıkabilecek risklere odaklanıyor.
Hatalı teşhis veya tedavi durumunda sorumluluğun yapay zekâ sistemini geliştiren şirket, sağlık hizmeti sağlayıcısı ve düzenleyici kurumlar arasında nasıl paylaşılacağı da tartışılan konular arasında bulunuyor.
Yetki yalnızca belirli koşullarla sınırlı
Utah makamları, verilen iznin yapay zekâya genel anlamda “doktorluk yapma yetkisi” anlamına gelmediğini vurguluyor.
İzin yalnızca Nolla Health'in belirlenen sistemi, Utah'ta yaşayan uygun hastalar ve sınırlı sayıdaki akne tedavisi için geçerli. Eyalet makamları, gerekli görülmesi halinde pilot programı sonlandırma yetkisine de sahip.
Programdan elde edilecek sonuçların, yapay zekânın gelecekte rutin sağlık hizmetlerinde ne ölçüde kullanılabileceğine ilişkin tartışmalara veri sağlaması bekleniyor.
