İzmir'in Karaburun ilçesinde, Sakız Adası'nın hemen karşısında konumlanan Sazak köyü, 1923 yılında gerçekleşen nüfus mübadelesinin ardından terk edilerek sessizliğe büründü. Bir zamanlar 100 Rum ve 20 Türk ailenin bir arada yaşadığı bu 120 hanelik yerleşim, göç dalgasının ardından adeta zamanın durduğu bir noktaya dönüştü. Günümüzde sadece yıkık taş evlerin ayakta kaldığı köy, bölgenin tarihsel hafızasında önemli bir yer tutuyor.
Mübadele ile gelen sessizlik
Mübadele süreciyle birlikte bölgedeki Rum nüfusun Yunan adalarına göç etmesi, Sazak'ın kaderini tamamen değiştirdi. Köyün boşalmasıyla birlikte geride bırakılan evler, yıllar içerisinde bakımsızlık, definecilerin tahribatı ve doğa koşulları nedeniyle büyük zarar gördü.
Evlerin kapı ve pencerelerinden çatı kiremitlerine kadar pek çok yapısal unsur zamanla yok olurken, geriye sadece hüzünlü bir manzara ve taş duvar kalıntıları kaldı. Parlak Mahallesi Muhtarı Kadriye Gültekin, köyün geçmişine dair yaptığı açıklamada, Sazak'ın bir dönem Rum ve Türklerin ortak yaşam alanı olduğunu belirterek, mübadele sonrası bölgedeki Rumların Sakız ve Midilli gibi adalara göç ettiğini ifade etti.
Turizm potansiyeli ve gelecek beklentisi
Bugün hala Yunanistan'dan gelen eski sakinlerin veya onların torunlarının köye gelerek ailelerinin yaşadığı evleri aradığına dikkat çeken Muhtar Gültekin, Sazak'ın korunması gerektiğini vurguladı. Tabiat Varlıkları Koruma Müdürlüğü tarafından koruma altına alınan bölgenin, Fethiye'deki Kayaköy örneğinde olduğu gibi turizme kazandırılması yerel halkın en büyük beklentisi. Gültekin, Sazak'ın sahip olduğu doğal güzellik ve tarihi dokunun, doğru bir restorasyon ve planlamayla bölge ekonomisine önemli bir katkı sağlayabileceğini dile getiriyor.
