İSTANBUL (AA) Tıbbi teknoloji şirketi Siemens Healthineers Türkiye, ülkemizdeki sağlık farkındalığını ölçen ikinci "Sağlık Okuryazarlığı Araştırma Raporu"nu yayınladı.
Şirketten yapılan açıklamaya göre, 2022'deki ilk araştırma gibi yine "Method Research Company" ile gerçekleştirilen yeni araştırma, bireylerin hastane tercihi, yaşam tarzı, hastalıklar, koruyucu sağlık hizmetleri kullanımı, sağlık bilgisine erişim ve gelecek beklentileri hakkındaki görüşlerini ortaya koyuyor.
Türkiye'nin çeşitli illerinde yaşayan, farklı demografik özelliklere sahip, 1865 yaş arasındaki 400'den fazla kadın ve erkek ile yüz yüze yapılan görüşmelerden elde edilen araştırma sonuçları, Siemens Healthineers Türkiye Görüntülemeden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Ertan Cömert ve Türk Radyoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Can Çevikol’un katılımıyla gerçekleştirilen basın toplantısında paylaşıldı.
Toplantıda şirketin sağlık okuryazarlığını artırmayı amaçladığı projelerini tek çatı altında toplayan "Bilmende Fayda Var" platformu da Kurumsal İletişim Direktörü Nesrin Kalay Bozpınar tarafından tanıtıldı.
Yüzde 55'lik kesimin ilk tercihi devlet hastanesi
Siemens Healthineers Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Raporu'na göre Türkiye'de kendini sağlıklı görenlerin oranı yüzde 64. Bu oran 2022’deki ilk araştırmada yüzde 71 seviyesindeydi. Araştırmaya göre bireylerin öncelikli sağlık merkezi tercihi yine devlet hastanesinden yana. Yüzde 55'lik kesimin ilk tercihi devlet hastanesi, bunu yüzde 25 ile özel hastaneler izledi.
Devlet hastanelerinin tercih edilme oranı 2022'deki araştırmada yüzde 61 özel hastanelerin tercih edilme oranı ise yüzde 22 çıkmıştı. Tercih dağılımında üniversite hastanelerinin ve sağlık ocaklarının oranı ise yüzde 10 seviyesinde çıktı.
Araştırmaya göre halkın yüzde 75'i kronik hastalıklarının farkında değil. Farkında olanlar en çok yüksek tansiyon, diyabet, astım ve tiroid/guatr hastalıklarına sahip.
"Checkup yaptırmıyorum" diyenlerin oranı yüzde 78 çıkarken, düzenli check up'a gidenlerin kontrollerini ortalama 3,5 yılda bir yaptırdığı belirlendi.
Araştırmada dikkat çeken sonuçlardan biri de mamografi çektirme oranı. 2022'deki araştırmada düzenli mamografi kontrolü yaptıranların oranı yüzde 36 iken bu yıl bu oran yüzde 23'e geriledi. 30 yaş üzeri kadınların yüzde 77'si hiç mamografi çektirmediğini belirtirken, yüzde 74'ü mamografi çektirmemelerine gerekçe olarak "İhtiyaç duymadım" yanıtını verdi.
Açıklamada görüşlerine yer verilen Türk Radyoloji Derneği Başkanı ve Akdeniz Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Can Çevikol hem kamuda hem de özel sektörde yıllardır meme kanseri farkındalığına yönelik çalışmalar ve kampanyalar yapıldığını belirtti.
Çevikol, "Bu çalışmalara rağmen yüzde 77'lik kesimin hayatında hiç mamografi çektirmemiş olması, ülkemizdeki en yaygın hastalıklardan meme kanserinde erken tanı ve tedavi için engel teşkil ediyor. Kanser tedavilerinden haberdar olmayanların yüksek oranda olması da dikkat çekici. Bireylerin sağlıkla hayatlarına devam edebilmeleri ve sağlık sistemimizdeki yükün azaltılması için halkımızdaki farkındalığın ve sağlık okuryazarlığı oranının artırılması gerekiyor." ifadelerini kullandı.
"Avrupa'da her iki ölüm nedeninden birisi nörovasküler ve kardiyovasküler hastalıklar"
Rapora göre katılımcıların sahip oldukları ya da atlattıkları kalp krizi, metabolik hastalıklar, karaciğer yağlanması gibi hastalıklarda önemli artış görülmedi. Buna karşın nörolojik hastalıkların oranı yüzde 7'ye yükseldi. Bu oran 2022'deki ilk araştırmada yüzde 3 seviyesindeydi.
Prof. Dr. Can Çevikol, Hem dünyada hem de ülkemizde, son yıllarda özellikle nörovasküler, kardiyovasküler ve kanser hastalıklarında artış gözlemlediklerini aktararak şöyle devam etti:
"Avrupa'da her iki ölüm nedeninden birisi nörovasküler ve kardiyovasküler hastalıklar. Bu artışı, kişilere özel genetik ve çevresel sebeplerin yanında nüfusun yaşlanmasına bağlayabileceğimiz gibi, düzenli sağlık kontrollerinin yaptırılmamasına ve kişilerin yaşam tarzlarına da bağlayabiliriz. Araştırma sonuçlarından halkımızın checkup yaptırma oranının ve spor alışkanlığının oldukça düşük olduğunu, stres seviyesinin yüksek seyrettiğini, neredeyse yarısının sigara içtiğini ve bu oranların 2022’ye göre artış gösterdiğini görüyoruz. TÜİK verileriyle karşılaştırıldığımızda da çıkan sonuçlar benzerlik gösteriyor. Tüm bu konular özellikle nörovasküler, kardiyovasküler ve kanser hastalıklarının artışında önemli rol oynuyor. Halkımızın sağlık konusundaki farkındalığının düşük olması, erken tanı ve tedavi için büyük engel teşkil ediyor”."
Radyolojide radyasyon dozu bilinmiyor
Katılımcıların yüzde 68'i radyoloji hizmetleri ile ilgili bilgileri doktor ve hemşireden, yüzde 34'ü internetten, yüzde beşi ise sosyal medyadan edindiğini belirtti. Tomografide cihaz markasına göre radyasyon dozunun değişiklik gösterdiğini, on kişiden dokuzu bilmiyor. Yüzde 43'lik kesim, doz farkı hakkında bilgilendirildiğinde tercihlerinin değişeceğini belirtti.
Siemens Healthineers Görüntülemeden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Ertan Cömert de Ülkemizde görüntüleme sistemlerinde yapılan çekim sayısının OECD ülkelerine göre yüksek olduğunu halkın büyük bir kısmının radyoloji konusundaki bilgisinin yetersiz kaldığını aktardı.
Çömert, "Örneğin katılımcıların yüzde 85'i MR cihazlarında radyosyona maruz kaldığını zannediyor, ancak MR cihazları tomografi cihazlarının aksine radyasyon kullanmaz. Tomografide ise hastanın maruz kaldığı radyasyon dozu oldukça önemli, ancak halkımız doz konusunda bilgi sahibi değil. Sağlık Bakanlığı bu anlamda halk sağlığını koruma konusunda oldukça titiz çalışarak, uygulama dozlarının düşük tutulmasını sağlıyor, uygulama dozunu her çekimde hasta başına kayıt altına alıyor ve takip ediyor." ifadelerini kullandı.
Günümüzde yeni nesil, yapay zeka kullanan cihazların hem hastalar hem de sağlık profesyonelleri için tüm süreci ciddi ölçüde rahattığına işaret eden Cömert sözlerini şöyle tamamladı:
"Biz, 'Sağlık sektöründe çığır açan yeniliklere öncülük ediyoruz. Herkes için. Her yerde' diyerek bakıma erişimi artırmayı temel hedeflerimizden biri olarak belirledik. Görüntüleme teknolojilerinde düşük radyasyon dozu, yüksek çözünürlük ve hasta konforu odağında cihazlar geliştiriyoruz. Radyoloji alanında düşük dozla kullanım olanağı sunan görüntüleme cihazlarına dünya genelinde erişimi artırmak, üzerinde önemle durduğumuz konulardan biri. Özellikle bilgisayarlı tomografi gibi radyasyon temelli alanlarda ve pediyatride düşük doz en önemli önceliklerimiz arasında."
Kaynak: AA
