“Tavuğu pişirmeden önce yıkıyor musunuz?” sorusu, sosyal medyada en sert tartışmalardan birine dönüşmüş durumda. Bir kesim bunun hijyen ve temizlikle ilgili olduğunu savunurken, Batı dünyasında resmi gıda güvenliği otoriteleri çiğ tavuğun kesinlikle yıkanmaması gerektiğini söylüyor.
ABD, Avrupa ve Avustralya’da geçerli gıda güvenliği tavsiyelerine göre çiğ tavuk yıkamak, bakterileri temizlemek yerine mutfağın her yerine yayılmasına yol açıyor. Buna rağmen Asya, Afrika, Karayipler, Güney Amerika ve Akdeniz kültürlerinde tavuk yıkamak hâlâ yaygın bir gelenek olarak sürüyor.
Jamaikalı şef ve yazar April Jackson, bu tartışmayı özellikle körüklediğini söylüyor:
“Bazı videolarımda tavuğu yıkadığım anları bilerek gösteriyorum. Bunun insanları ikiye böldüğünü biliyorum.”
Sosyal medyada bazı kullanıcılar “yıkanmamış tavuğun hijyenik olmadığı” görüşünü savunurken, diğerleri bunun ciddi bir sağlık riski olduğunu söylüyor. Faslı annesinin tavuk yıkama rutinini TikTok’ta paylaşan içerik üreticisi Fadwa Hilili ise gelen yorumların sertliğine dikkat çekiyor:
“‘İşte bu yüzden başkalarının evinde yemek yememelisiniz’ gibi yorumlar yapılıyor.”
Bilim ne diyor?
BBC Dünya Servisi, konuyu bir gıda bilimi laboratuvarında inceledi. Reading Üniversitesi’nden gıda mikrobiyolojisi doçenti Dr. Kimon-Andreas Karatzas, çiğ tavuğun yıkanmasının kampilobakter ve salmonella bakterilerini görünmez mikro damlacıklarla yaydığını söylüyor.
Yapılan deneyde, tavuğun yalnızca birkaç saniye musluk altında yıkanmasının bile bakterileri tezgâha, mutfak eşyalarına ve çiğ tüketilecek sebzelere bulaştırdığı görüldü.
Karatzas’a göre en yaygın gıda zehirlenmesi nedeni, pişirilecek gıdalardan çiğ tüketilen yiyeceklere geçen çapraz bulaşma.
“Bakterileri öldürmenin tek güvenilir yolu pişirmektir” diyor.
Kampilobakter neden tehlikeli?
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre kampilobakter, dünya genelinde ishal vakalarının başlıca nedenlerinden biri. Çok küçük bir miktarı bile enfeksiyon için yeterli olabiliyor. Belirtiler arasında kanlı ishal, karın ağrısı, ateş, mide bulantısı ve kusma yer alıyor.
Uzmanlar, birçok vakanın teşhis edilmediğini ve gerçek sayının resmi rakamların çok üzerinde olabileceğini vurguluyor.
Peki insanlar neden hâlâ tavuğu yıkıyor?
Araştırmalar, Güneydoğu Asya’da insanların %90’dan fazlasının tavuğu yıkadığını gösteriyor. Bunun başlıca nedenleri arasında açık pazarlarda yapılan kesimler, hijyen endişeleri ve kültürel alışkanlıklar yer alıyor.
Bazı aşçılar sirke veya limonla yıkamanın güvenli olduğunu savunsa da bilim insanları bu yöntemlerin bakterileri güvenilir şekilde yok etmediğini belirtiyor.
Uzmanlara göre çiğ tavuğu yıkamak temizlik değil, gizli bir sağlık riski. En güvenli yol, tavuğu yıkamadan doğrudan pişirmek ve mutfakta çapraz bulaşı önlemek.
