Şekerli gıdalar uzun yıllardır diş sağlığının en büyük düşmanı olarak görülüyor. Ancak uzmanlara göre asıl hasarı doğrudan şeker değil, şekeri kullanan bakteriler veriyor. Ağız içinde oluşan asit, zamanla diş minesini zayıflatırken, diş plağı olarak bilinen bakteri tabakası bu süreci daha da hızlandırıyor. Son araştırmalar ise ağızda zaten bulunan doğal bir amino asidin bu süreci tersine çevirebileceğini gösteriyor.
Şeker tek başına zarar vermiyor, bakteriler devreye girince tablo değişiyor
Ağız içinde yaşayan bakteriler şekerle beslendikçe asit üretiyor. Ortaya çıkan asidik ortam diş minesini yavaş yavaş çözerken, diş yüzeyine tutunan bakteri toplulukları süreci güçlendiriyor. “Dental biyofilm” adı verilen bu yapı, asidi hapsederek hasarın derinleşmesine yol açıyor.
Arginin diş plağını asidik yapıdan koruyucu forma dönüştürüyor
Aarhus Üniversitesi tarafından yürütülen klinik çalışmada, dengeyi değiştiren unsurun tükürükte doğal olarak bulunan arginin olduğu belirlendi. Arginin, asit üreten zararlı bakterilerin baskınlığını azaltırken, alkali ortam oluşturan mikroorganizmaların öne çıkmasını sağlıyor. Bu değişim diş yüzeyinde daha koruyucu bir ortam oluşturuyor.
Araştırmaya aktif çürük problemi yaşayan katılımcılar dahil edildi. Özel olarak tasarlanan protezler yardımıyla kontrollü biçimde diş plağı oluşturuldu. Bu plaklar düzenli olarak şeker çözeltisine maruz bırakıldı ve yalnızca arginin uygulanan yüzeyler incelendi.
Dört gün sonunda elde edilen sonuçlar dikkat çekiciydi. Argininle temas eden plaklarda pH seviyesi daha yüksek kaldı, asidik ortam zayıfladı ve mineyi tehdit eden yapı baskılandı. Araştırmacılar, arginin alan plakların şeker metabolizmasına karşı daha dirençli hale geldiğini vurguladı.
Bakteri dengesi değişiyor, diş yüzeyi nefes alıyor
Ekip yalnızca asit düzeyini değil, plak içindeki şeker türlerini ve bakteri dağılımını da inceledi. Arginin uygulanan yüzeylerde fukoz adlı şekerin azaldığı, galaktozun ise dişten uzak katmanlara taşındığı görüldü.
DNA analizleri ise değişimi net biçimde ortaya koydu. Asit üreten streptokok türlerinde belirgin düşüş yaşanırken, arginini parçalayarak alkali bileşik üreten bakterilerin güç kazandığı saptandı. Araştırmacılar, her ağız yapısının aynı tepkiyi vermediğini, bireysel farklılıkların önemli rol oynadığını da özellikle vurguladı.
