Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda kabul edilen Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile yükseköğretim sisteminde önemli düzenlemeler hayata geçirildi. Düzenleme kapsamında uzun süredir beklenen öğrenci affı yürürlüğe girerken, vakıf üniversitelerinin denetiminden akademik etik ihlallerine kadar birçok alanda yeni kurallar getirildi.
Öğrenci affından kimler yararlanabilecek?
Hazırlık, intibak, ön lisans, lisans tamamlama, lisans, yüksek lisans ve doktora programlarında çeşitli nedenlerle üniversiteyle ilişiği kesilen öğrenciler, belirlenen şartları taşımaları halinde eğitim hayatlarına yeniden dönebilecek.
Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde başvuru yapan öğrenciler, gerekli işlemleri tamamlamalarının ardından 2026-2027 eğitim öğretim yılında yeniden öğrenimlerine başlayabilecek.
Bu kapsamda öğrenciler, mevzuattaki şartları sağlamaları halinde yatay geçiş yapabilecek veya Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerinin açık öğretim programlarına geçiş hakkından yararlanabilecek.
Kimler kapsam dışında bırakıldı?
Kanuna göre; terör suçları, kasten öldürme, işkence, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu ticareti, sahte belgeyle kayıt yaptırma ve Millî Güvenlik Kurulu'nca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılara üyelik veya iltisak nedeniyle ilişiği kesilen kişiler öğrenci affından yararlanamayacak.
Vakıf üniversitelerine mali denetim güçlendirildi
Yeni düzenlemeyle mali yapısı bozulan ve eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek duruma gelen vakıf üniversiteleri, faaliyet izninin kaldırılması halinde öğrencileriyle birlikte garantör üniversiteye veya YÖK tarafından belirlenecek aynı ildeki devlet üniversitesine devredilecek.
Kendi hastanesini kurmayan tıp fakültesine sahip vakıf üniversitelerine ise eksikliklerini tamamlamaları için 30 ay ek süre tanındı.
Akademik etik ihlallerine ağır yaptırımlar
Kanunla birlikte başkasına ücretli veya ücretsiz tez, makale, kitap ya da proje yazdırarak akademik unvan alan kişiler üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak ve elde ettikleri akademik unvanlar geri alınacak.
Bu çalışmaları başkaları adına hazırlayan veya aracılık eden kişilere ise 5 bin günden 20 bin güne kadar adli para cezası uygulanabilecek.
Sahte diplomaya hapis cezası
İzinsiz şekilde yükseköğretim kurumu veya programı açanlar ile yurt dışındaki üniversiteler adına Türkiye'de izinsiz eğitim verenler hakkında 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörüldü. Sahte diploma ve mezuniyet belgesi düzenleyenler ise resmi belgede sahtecilik hükümleri kapsamında yargılanacak.
Akademisyenlere 75 yaşına kadar görev imkânı
Yeni düzenleme kapsamında ihtiyaç duyulması halinde belirli şartları taşıyan öğretim üyeleri, üniversitenin talebi ve YÖK onayıyla 75 yaşına kadar sözleşmeli olarak görev yapabilecek.
Disiplin soruşturmalarında yeni dönem
Anayasa Mahkemesi kararına uyum amacıyla üniversitelerde yürütülen disiplin soruşturmalarında savunma hakkı yeniden düzenlendi. Hakkında soruşturma açılan kişiye iddialar açık şekilde bildirilecek ve en az 7 gün savunma süresi tanınacak.
Yurt dışı kampüsleri ve ortak teknoloji ofisleri
Düzenleme ile devlet üniversitelerine Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında kampüs ve akademik birim açma imkânı sağlandı. Ayrıca üniversiteler teknoloji geliştirme bölgelerinde ortak ofis kurabilecek ve buluşların ticarileştirilmesine yönelik şirketlerle iş birliği yapabilecek.
