Azerbaycan ve Türkiye Arasındaki Kara Kediler
Kısa bir soruyla başlamak istiyorum: “İki Devlet, Tek Millet” anlayışıyla gelişen Türkiye - Azerbaycan ilişkilerinin bozulması kimlerin işine yarar?
Fazla düşünmeye gerek yok Orta Doğu haritasına ve güç denklemine baktığınızda bu soru çok basit bir soru aslında ve cevabı da çok açık 1. İsrail 2. Rusya 3. İran ve 4. Ermenistan’dır.
Tarihsel perspektiften baktığımızda Persler ve Slavlar, yüzyıllar boyunca Kafkasya ve Türkistan coğrafyasında nüfuz sahibi olmayı hedefliyor. İsrail bölgesel politikaları açısından 1982 yılında Oded Yinon’un ilan ettiği ve Ortadoğu’nun etnik ve mezhepsel ayrışmalar üzerinden parçalanmasını istiyor. Ermenistan ise etrafındaki iki düşmanının birbirine girmesini arzu ediyor.
Bu kadar çok düşmanın arzuladığı bir kavgayı kimler el altından kışkırtıyor. Kim bu kara kediler?
Her ülkenin yanlış politikaları olabilir. Her ülkenin başka stratejik öncelikleri ve hamleleri olabilir.
Hatırlayalım 2008 yılında “futbol diplomasisi” adı altında Ermenistan’la ilişkileri normalleştirmek için adımlar atmıştık. Ancak bu normalleşmenin Karabağ işgal altındayken gerçekleştirilmesi Azerbaycan’da ciddi rahatsızlık yaratmıştı. Neyse ki Azerbaycan’ın tepki göstermesinin ardından dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, 2009’da Ermenistan’ın işgal ettiği Azerbaycan topraklarından çekilmesi gerektiğini vurgulamasıyla başlatılan futbol diplomasisi, siyasi açıdan ofsayta düşmüştü. O süreçte de iki ülke arasında bir yanlış anlaşılma olmuş ve sorun çözülmüştü. Bu tür sorunlar ve yanlış anlaşılan politikalar her zaman olabilir ve iki ülke oturur sorunlarını çözer!
Elbette ki Azerbaycan nezdinde İsrail’in Türkiye kadar bir değeri olmaz olamaz! Azerbaycan Türk’ü kardeşlerimizde yalnızlaşan ve kaybetmekte olan soykırımcı İsrail’in yanında durmanın stratejik olarak ileri de sorun olacağını akledeceklerdir.
Kritik Tarih 29 Ekim
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesini, 29–30 Ekim 2026 tarihlerinde Ankara'da gerçekleştirecek. Azerbaycan ve Türkiye arasındaki sorunları çözmek açısından da çok önemli bir zirve olacağı şimdiden kesinleşti. Tüm gözler iki dost İlham Aliyev ile Recep Tayyip Erdoğan’ın yapacağı görüşmeye kilitlenecek. Muhtemelen kara kediler de görüşme sonucu dağılacaktır.
Aslında 30 Eylül'de iki dost ülke arasında 14 HÜRKUŞ-II eğitim uçağının satışını da kapsayan, toplam değeri 500 milyon doların üzerinde olduğu bildirilen savunma anlaşmaları imzalandı. Ayrıca SAT ve SAS-2026 ortak tatbikatının 19–23 Ekim tarihlerinde Muğla’da yapılması planlanıyor. İşleyişte şu an için iki ülke arasında hiçbir problem yok.
Başörtüsü yasağı kalkar mı?
Azerbaycan Bakanlar Kurulu'nun eylül ve ekim aylarında duyurduğu düzenlemelerde, okul üniformasının bütünlüğünü bozan ve genel eğitimin laiklik ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirilen ek kıyafet unsurlarına izin verilmeyeceği belirtilmişti. Bu hem Azerbaycan’da hem de diğer İslam ülkelerinde tepkiye neden oldu. 2010 yılında da benzer bir karar alınmıştı ancak tam olarak uygulanmamıştı. Bu dönemde ise okullara alınmayan başörtülü öğrencilerin görüntüleri medyaya yansıdı. Azerbaycan’ın bu kararı yeniden gözden geçirerek tepki çeken yasakta ısrarcı olmayacağını düşünüyorum. En nihayetinde Türkiye bu yasağı tecrübe etti. Azerbaycan yönetiminin de tecrübeyi tecrübe etmeyeceğine inanıyoruz.
