Türkiye'de sıcak hava dalgalarının son 75 yıldaki değişimini inceleyen bilimsel araştırma, son yıllarda aşırı sıcakların belirgin şekilde arttığını ortaya koydu. Çalışmaya göre 2023 ve 2025 yazları, sıcak hava dalgalarının şiddeti açısından son 75 yılın en dikkat çekici dönemleri olarak kayıtlara geçti.
1950-2025 dönemi incelendi
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen araştırmada, 1950-2025 yılları arasındaki günlük maksimum sıcaklık verileri analiz edildi.
Araştırmada, Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId) kullanılarak sıcak hava dalgalarının şiddeti ile zamansal ve mekânsal değişimleri değerlendirildi.
2023 ve 2025 öne çıktı
Araştırma sonuçlarına göre 2023 yazında sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans döneme göre 7 katın üzerine çıktı. 2025 yılında ise bu değer yaklaşık 11 katına ulaşarak son 75 yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Öte yandan ortalama yaz sıcaklığının rekor kırdığı 2024 yılında da sıcak hava dalgalarının şiddeti referans dönemin oldukça üzerinde gerçekleşti.
Yaz sıcaklıkları belirgin şekilde yükseldi
Çalışmaya göre Türkiye'de yaz mevsimi ortalama sıcaklıkları, 1970-1990 döneminde 22-23 derece seviyelerinde seyrederken, 2000'li yıllardan itibaren hızlanan ısınmayla birlikte 24-25 derece aralığına yükseldi. Ortalama yaz sıcaklığı ise 2024 yılında 26,1 derece ile rekor seviyeye ulaştı.
Araştırmacılar, sıcak hava dalgalarının atmosferik blokajlar, sıcak hava taşınımı, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi birçok etkenin birleşimiyle oluştuğunu belirtti.
Gelecek yıllar için uyarı
Bilim insanlarının gelecek projeksiyonlarına göre sıcak hava dalgalarının etkili olduğu gün sayısının önümüzdeki yıllarda daha da artması bekleniyor. Kötümser iklim senaryolarında 2021-2050 döneminde İstanbul, Ankara ve Konya'da sıcak hava dalgası görülen gün sayısının yılda yaklaşık 16 güne, Antalya'da 18 güne ve İzmir'de 23 güne çıkabileceği öngörülüyor.
2051-2080 döneminde ise sıcak hava dalgalarının etkili olduğu gün sayısının İstanbul ve Ankara'da yaklaşık 38 gün, Antalya ve Konya'da 40 gün, İzmir'de ise 53 güne kadar yükselebileceği tahmin ediliyor.
