Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı.
Yeni düzenlemeyle birlikte ceza hukuku, hukuk yargılaması, hakim ve savcıların eğitim sistemi, genetik verilerin korunması, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), faiz hesaplamaları ve Danıştay'ın yapısına ilişkin birçok alanda önemli değişiklik hayata geçirildi.
1. IBAN mağdurları için ceza indirimi
Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesine eklenen hükümle, dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin eylemi yalnızca banka hesabı, IBAN, banka kartı veya kredi kartı bilgilerinin ya da ödeme araçlarının başkasına verilmesiyle sınırlıysa, verilecek ceza yarı oranında indirilebilecek.
2. Geçiş hükümleri mevcut dosyaları da kapsayacak
Düzenleme, kanunun yürürlüğe girmesinden önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarından hüküm verilen ve dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklar için de uygulanacak.
Bölge adliye mahkemelerindeki dosyalar bozularak ilk derece mahkemelerine gönderilebilecek. İnfaz aşamasındaki bazı hükümlüler ise mağdurun zararını 6 ay içinde tamamen karşılamaları halinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek.
3. Faiz hesaplamasında yeni yöntem
Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da yapılan değişiklikle, sözleşmeyle belirlenmeyen faiz oranları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın reeskont oranının yüzde 80'i esas alınarak hesaplanacak.
Belirli şartların oluşması halinde yılın ikinci yarısında yeni faiz oranı uygulanabilecek.
4. Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim sistemi yenilendi
Hakim ve savcı yardımcıları artık Anayasa, insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, duruşma yönetimi ve karar yazımı gibi birçok alanda kapsamlı eğitim alacak.
Yazılı ve sözlü sınavlarda mesleki bilgi, hukuki analiz yeteneği, temsil kabiliyeti ve Türkçeyi doğru kullanma becerisi değerlendirilecek.
Ayrıca yalnızca hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulması halinde ilgili hakim veya savcı hakkında uyarma cezası uygulanabilecek.
5. Genetik veriler için yeni güvenlik kuralları
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle genetik inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden ayrıştırılarak özel bir sistemde saklanacak.
Kovuşturmaya yer olmadığı, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesi halinde bu kayıtlar derhal silinecek. Diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesinden 20 yıl sonra cumhuriyet savcısının huzurunda imha edilecek.
6. HAGB şartları yeniden düzenlendi
Yeni düzenlemeye göre sanığa verilen cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması halinde mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verebilecek.
Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması, yeniden suç işlemeyeceğine ilişkin kanaat oluşması ve mağdur zararının tamamen giderilmesi şartı aranacak.
7. Bazı suçlarda HAGB uygulanmayacak
İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri, Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılan suçlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümleri uygulanmayacak.
8. Duruşmalar arasındaki süre kısalıyor
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle duruşmalar arasındaki süre 3 ayı geçemeyecek.
Ancak bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu durumlarda hakim gerekçesini açıklayarak daha uzun süre belirleyebilecek.
9. Destekten yoksun kalma tazminatında faiz düzenlemesi
Türk Borçlar Kanunu'nda yapılan değişiklikle çalışma gücü kaybı veya destekten yoksun kalma nedeniyle hesaplanan tazminatlarda;
- Kazancın bilindiği döneme ilişkin faiz olay tarihinden itibaren,
- Kazancın bilinmediği döneme ilişkin faiz ise karar tarihinden itibaren işletilecek.
10. Danıştay'a ilişkin düzenleme uzatıldı
Yeni yasayla birlikte Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine ilişkin geçiş süresi 23 Temmuz 2030'a kadar uzatıldı.
Ayrıca bu tarihe kadar boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesi uygulamasına da ara verilmesi kararlaştırıldı.
