ABD'nin 6 Ağustos 1945'te Hiroşima'ya atom bombası atmasının üzerinden 81 yıl geçti. Saldırının yıl dönümü dolayısıyla Hiroşima Barış Anıtı Parkı'nda düzenlenen törende, nükleer silahların yol açtığı yıkım hatırlatılırken nükleer silahsızlanma çağrısı yapıldı.
Hiroşima Belediye Başkanı Kazumi Matsui, törende yaptığı konuşmada büyük güçlerin savaş politikalarını eleştirdi. Matsui, nükleer silahların caydırıcılık gerekçesiyle meşrulaştırılmasına son verilmesi gerektiğini belirtti.
Matsui, "Nükleer silahların insanlık dışı niteliğini küçümsemek ve kendi refahını sağlamak amacıyla güç kullanımını kabul etmek, şiddet sarmalını yeniden üretebilir ve bunun nihai sonucu bir başka Hiroşima ya da Nagazaki olabilir," ifadelerini kullandı.
Yaklaşık 50 bin kişi töreni takip etti
Hiroşima Barış Anıtı Parkı'ndaki törende yayımlanan barış bildirgesinde Matsui, çok sayıda siyasi liderin nükleer caydırıcılığı hâlâ gerçekçi bir güvenlik yaklaşımı olarak gördüğünü söyledi. Bu anlayışın "nükleer silahlardan arındırılmış bir dünyayı daha da ulaşılmaz hâle getirdiğini" belirten Matsui, vatandaşlara geçmişten ders çıkararak harekete geçme çağrısında bulundu.
Töreni, ABD ve İran'ın da aralarında bulunduğu yaklaşık 120 ülke ve bölgeden temsilcilerin yanı sıra yaklaşık 50 bin kişi izledi. B-29 tipi bombardıman uçağının atom bombasını Hiroşima'ya bıraktığı saat olan 08.15'te barış çanı eşliğinde bir dakikalık saygı duruşunda bulunuldu.
Takaichi ilk kez başbakan olarak katıldı
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, anma törenine başbakan sıfatıyla ilk kez katıldı. Takaichi, Birleşmiş Milletler'in nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik çerçevesi kapsamında, nükleer silahların bir daha kullanılmadığı bir dünya hedefi doğrultusunda "gerçekçi bir yaklaşım" benimseyeceğini söyledi.
Bu yılki tören, Takaichi hükümetinin nükleer caydırıcılık politikasına verdiği destek nedeniyle tartışmaların gölgesinde gerçekleştirildi. Japonya'nın savaş sonrası benimsediği "üç nükleer ilke"nin, yıl sonunda hazırlanması planlanan yeni güvenlik ve savunma belgeleri kapsamında esnetilebileceği gündeme geldi.
Takaichi daha önce, bu ilkelerden "ülkeye nükleer silah sokulmaması" ilkesinin gözden geçirilmesini savunmuştu. Başbakan, Japonya'nın savaş sonrası dönemde üç nükleer ilkeye bağlı kaldığını ifade etse de bu politikanın gelecekte de sürdürüleceğine yönelik açık bir taahhütte bulunmadı.
Hayatta kalanlar endişeli
Atom bombası saldırısından sağ kurtulanlar, Japonya dahil uluslararası toplumda nükleer silahların caydırıcılık amacıyla bulundurulmasına yönelik desteğin artmasından duydukları endişeyi dile getiriyor.
ABD'nin nükleer şemsiyesi altında bulunan Japonya, Washington'dan güvenlik taahhüdünün sürdürülmesini ve daha güçlü koruma sağlanmasını bekliyor. Bu nedenle Japon hükümeti, saldırıdan sağ kurtulanların Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması'nı imzalama veya antlaşmanın toplantılarına gözlemci olarak katılma yönündeki taleplerini bugüne kadar kabul etmedi.
Hiroşima ve Nagazaki'de yüz binlerce kişi öldü
6 Ağustos 1945'te ABD tarafından Hiroşima'ya atılan atom bombası kentin büyük bölümünü yok etti ve yaklaşık 140 bin kişinin ölümüne yol açtı. Üç gün sonra Nagazaki'ye atılan ikinci atom bombası ise yaklaşık 70 bin kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu.
Japonya, 15 Ağustos 1945'te teslim olarak İkinci Dünya Savaşı'nı ve Asya'da yaklaşık yarım yüzyıl süren yayılmacı politikalarını sona erdirdi.
Günümüzde hayatta olan atom bombası mağdurlarının sayısı 91 bin 105'e geriledi. Yaş ortalaması 86'nın üzerine çıkan mağdurlar, tanıklıkların zaman içerisinde unutulmasından endişe ediyor. Hayatta kalan en genç kişiler ise saldırı sırasında çok küçük yaşta oldukları için yaşananları net şekilde hatırlayamıyor.
Guterres'ten ortak güvenlik çağrısı
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de Hiroşima'nın 81. yıl dönümü dolayısıyla yazılı bir açıklama yayımladı.
"Nükleer silahların dehşeti, Hiroşima'nın verdiği derslerden yalnızca biri. Diğeri ise bu silahların tehdidinin ya da kullanımının akla bile gelmeyeceği bir dünya inşa etme ihtiyacıdır," diyen Guterres, Hiroşima'nın barış ve umut açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.
Guterres, "Hiroşima, direncin, yeniden doğuşun ve umudun ilham verici bir örneği olmaya devam ediyor. Kuşaklar boyunca kentin sakinleri, en karanlık anların ardından bile farklı bir geleceği seçip inşa edebileceğimizi bize hatırlatıyor" ifadelerini kullandı.
BM Genel Sekreteri ayrıca "bölünme yerine diyalog, çatışma yerine işbirliği ve dar çıkarlar yerine ortak güvenlik" çağrısında bulundu.
