Göçmen kuşların yüzde 45'inin popülasyonu azalıyor
Dünya Kuşları Koruma Kurumu (BirdLife International) tarafından yayımlanan 'Dünya Kuşlarının Durumu' raporu, göçmen kuşların karşı karşıya olduğu tehditleri ortaya koydu. Rapora göre dünya genelindeki 1.843 göçmen kuş türünün yüzde 45'inin popülasyonu azalıyor.
Raporda ayrıca her 9 göçmen kuş türünden birinin neslinin tükenme tehdidi altında olduğu belirtildi. Son 150 yılda 7 göçmen kuş türünün neslinin tükendiği veya tükenmiş olabileceği kaydedildi.
Dünyada 1.843 göçmen kuş türü bulunuyor
BirdLife International'ın dört yılda bir hazırladığı 'Dünya Kuşlarının Durumu' raporunun yeni sayısı ilk kez tamamen göçmen kuşlara ve bu türlerin bağlı olduğu göç yollarına odaklandı.
Raporda, her yıl milyarlarca kuşun mevsimsel olarak değişen kaynaklardan yararlanmak amacıyla dünya genelinde çok uzun mesafeler boyunca göç ettiği belirtildi. Kuşların kullandığı geniş güzergahlar ise 'göç yolları' olarak tanımlanıyor.
Dünya genelinde 1.843 göçmen kuş türünün bulunduğu belirtilen raporda, kara ve su kuşları için 4 büyük göç yolu sistemi, deniz kuşları için ise 6 göç yolu belirlendi. Bu sistemler; kuşların üreme ve üreme dışı alanlarının yanı sıra göç sırasında dinlenmek ve beslenmek için kullandıkları bölgeleri de kapsıyor.
Göçmen kıyı kuşlarının yüzde 54'ü azalıyor
Rapora göre daha önce yaygın olarak görülen çok sayıda göçmen kuş türünün popülasyonunda düşüş yaşanıyor. Tüm göçmen kuş türlerinin yüzde 45'inin popülasyonu azalırken, göçmen kıyı kuşlarında bu oran yüzde 54'e çıkıyor.
Denizel yaşam alanlarını, ormanları ve kıyı sulak alanlarını kullanan türlerin durumunun özellikle kötü olduğu belirtildi.
Her 9 göçmen kuş türünden biri tehdit altında
Dünya genelindeki göçmen kuş türlerinin yüzde 11'inin neslinin tükenme tehdidiyle karşı karşıya olduğu bildirildi. Bu oran yaklaşık olarak her 9 göçmen kuş türünden birinin tehdit altında olduğu anlamına geliyor.
Deniz kuşları ve kıyı kuşlarının en fazla tehdit altındaki gruplar arasında bulunduğu belirtilirken, deniz göç yollarındaki deniz kuşlarının yüzde 42'sinin neslinin tükenme riski taşıdığı açıklandı.
Dört büyük göç yolu sistemi bulunuyor
Raporda kara ve su kuşları için dört büyük göç yolu sistemi belirlendi. Bunlardan biri Amerikalar Göç Yolu Sistemi. Bu sistem; Pasifik Amerikalar Göç Yolu, Orta Amerikalar Göç Yolu ve Atlantik Amerikalar Göç Yolu olmak üzere üç göç yolundan oluşuyor.
Afrika-Avrasya Göç Yolu Sistemi ise Doğu Atlantik Göç Yolu, Karadeniz-Akdeniz Göç Yolu ve Doğu Asya-Doğu Afrika Göç Yolu'nu kapsıyor.
Orta Asya Göç Yolu, aynı isimli göç rotasından oluşurken, dördüncü büyük sistem olan Doğu Asya-Avustralasya Göç Yolu da aynı isimli rotayı içeriyor.
Deniz kuşları için 6 göç yolu belirlendi
Deniz kuşları için ise 6 farklı göç yolu tanımlandı. Bunlar Pasifik Okyanusu, Atlantik Okyanusu, Kuzey Hint Okyanusu, Doğu Hint Okyanusu, Batı Pasifik Okyanusu ve Güney Okyanusu göç yolları olarak sıralandı.
Rapora göre göç yolları okyanuslara ve kıtalara yayılarak dünyadaki tüm ülkeleri birbirine bağlıyor.
Göçmen kuşların yok olma riski artıyor
Raporda, göçmen kuşların genel yok olma riskinin arttığı belirtildi. Durumu kötüleşen türlerin sayısının, baskıların azalması ve başarılı koruma çalışmalarının etkisiyle durumu iyileşen türlerden daha fazla olduğu kaydedildi.
Gerçek anlamda durumundaki iyileşme nedeniyle 34 göçmen kuş türü daha düşük yok olma riski kategorisine geçerken, durumundaki gerçek kötüleşme nedeniyle 102 göçmen tür daha yüksek yok olma riski kategorisine geçti.
En büyük tehdit insan faaliyetleri
Rapora göre göçmen kuşlardaki popülasyon düşüşlerinin nedenleri büyük ölçüde insan faaliyetleriyle bağlantılı. Tehdit altındaki türlerden 139'unun istilacı yabancı türler ve hastalıklardan, 103'ünün tarımdan, 103'ünün iklim değişikliğinden ve 99'unun avcılık ve yakalamadan etkilendiği belirtildi.
Ayrıca 96 türün kirlilikten, 71 türün kentsel gelişimden, 65 türün insan kaynaklı rahatsızlıktan, 62 türün balıkçılıktan, 55 türün enerji altyapısından ve 39 türün ağaç kesiminden etkilendiği kaydedildi.
Göçmen türlerin büyük bölümünün göç yolları boyunca birden fazla tehditle karşı karşıya kaldığı, bu durumun göç sırasında kümülatif etkilere ve yüksek ölümlere yol açabildiği belirtildi.
Koruma çalışmaları için 120 BirdLife ortağı görev yapıyor
BirdLife International bünyesindeki 120 ortağın göçmen kuşların korunması için çalışmalar yürüttüğü aktarıldı. Kritik alanların korunması ve yönetilmesi, yaşam alanlarının korunması ve yeniden oluşturulması, istilacı yabancı türlerin kontrol edilmesi ve iklim değişikliğine uyum çalışmalarının biyolojik çeşitliliğin korunmasıyla birlikte yürütülmesi önerilen önlemler arasında yer aldı.
Raporda ayrıca sürdürülebilir tarım ve ormancılığın teşvik edilmesi, aşırı kullanım ve yasa dışı öldürmenin önlenmesi, doğaya duyarlı arazi kullanım planlaması yapılması, deniz kuşlarının balıkçılık faaliyetleri sırasında istem dışı yakalanmasının önlenmesi ve tehdit altındaki türlere yönelik kurtarma çalışmalarının uygulanması gerektiği belirtildi.
Son 150 yılda 7 göçmen kuş türü kaybedildi
Rapora göre son 150 yılda 7 göçmen kuş türünün neslinin tükendiği doğrulandı veya bu türlerin tükenmiş olabileceği değerlendirildi. Bu türlerden 3'ünün neslinin tükendiği kesinleşirken, 4 tür 'Kritik Tehlikede-Muhtemelen Tükenmiş' (CR-PE) kategorisinde değerlendiriliyor.
Neslinin tükendiği veya tükenmiş olabileceği belirtilen 7 türün biri dışında tamamının Amerika kıtalarında yaşadığı kaydedildi. Bu türler arasında 2025 yılında küresel ölçekte neslinin tükendiği kesinleşen ince gagalı kervançulluğu da bulunuyor.
