"Ateş ve buz ülkesi" olarak anılan İzlanda, küresel piyasalarda uzun süredir liderliği elinde bulunduran İsviçre'yi tahtından indirerek yeni bir ekonomik eşiği geride bıraktı. Yerel beyaz yakalı çalışanlar sendikası Viska'nın baş ekonomisti Vilhjalmur Hilmarsson tarafından yapılan güncel analizlere göre, İzlanda'daki genel fiyat seviyesi İsviçre'nin 3 puan üzerine çıktı. Eurostat ve İzlanda Merkez Bankası'nın resmi verilerine dayanan bu çarpıcı gelişme, Atlantik'in bu küçük ada ekonomisinin tarihsel olarak maruz kaldığı kırılgan yapısal dengesizlikleri ve ani büyüme-daralma döngülerini yeniden tartışmaya açtı.
Turizm dalgası hizmet enflasyonunu körüklüyor
Ekonomide yaşanan bu keskin yükselişin arkasındaki en büyük itici güç, pandemi sonrası dönemde turizm sektöründe kaydedilen olağanüstü patlama olarak gösteriliyor. Ülke ekonomisinin ana motoru haline gelen turizm, beraberinde güçlü bir talep baskısı getirirken hizmet enflasyonunu da zirveye taşıdı. Ekonomist Hilmarsson, turist akınının yarattığı yoğun talebin iş gücü piyasasında ücretleri yukarı ittiğini ve bu durumun genel fiyatlar genel düzeyinde kalıcı bir pahalılığa yol açtığını vurguluyor.
Airbnb ve konut krizi yerel halkı vurdu
Yüksek maliyetlerin bir diğer can yakıcı ayağını ise konut piyasası oluşturuyor. Turizmdeki kontrolsüz büyüme, barınma sektörünü doğrudan etkiledi. Yabancı ziyaretçilerin özellikle Airbnb gibi kısa dönemli kiralama platformlarına yönelmesi, kısıtlı konut arzı üzerinde büyük bir baskı yarattı. Yerel halk ile turistlerin aynı konut stoğu için rekabet etmek zorunda kalması, kira ve gayrimenkul fiyatlarını tırmandırarak İzlanda'yı yaşanması en maliyetli coğrafya haline getiren temel unsurlardan biri oldu.
2024'ten bu yana radikal değişim
Geçmiş yıllara ait makroekonomik veriler, bu değişimin ne denli hızlı gerçekleştiğini gözler önüne seriyor. Eurostat'ın satın alma gücü paritesine göre düzeltilmiş 2024 yılı verilerinde İsviçre, İzlanda'nın 7 puandan fazla önünde yer alıyordu. İzlanda fiyatlarının İsviçre'yi en son geride bıraktığı dönem ise 2018 yılı olarak kayıtlara geçmişti. Kısa sürede kapanan bu fark ve ortaya çıkan yeni tablo, ada ekonomisinin enflasyonist baskılara karşı ne kadar geçirgen olduğunu kanıtlıyor.
Yüksek maliyetler ters tepmeye başladı: Turistler uzaklaşıyor
Öte yandan, zirveye yerleşen bu pahalılık İzlanda ekonomisi için ciddi bir risk barındıryor. İzlanda Turizm Kurulu tarafından yakın tarihte gerçekleştirilen bir anket, ülkedeki fahiş fiyatların artık potansiyel ziyaretçileri caydırmaya başladığını net bir şekilde ortaya koydu. Turizme göbekten bağlı olan bir ekonomi için bu sinyallerin alarm verici olduğunu belirten Hilmarsson, İzlanda'nın uzun vadede emek yoğun sektörlere bağımlı kalmaması ve ekonomisini daha üretken, çeşitlendirilmiş sanayi kollarıyla desteklemesi gerektiği uyarısında bulunuyor.
