İngiltere'nin East Sussex bölgesindeki Lewes kasabası, çevre politikalarında dikkat çeken bir karara imza attı. Belediye meclisinin oy birliğiyle kabul ettiği "Ağaç Tüzüğü" ile kasabadaki ağaçların, çitlerin ve ormanların kendi başına bir değere sahip olduğu resmen kabul edildi. Lewes böylece İngiltere'de ağaçlara kasaba çapında hak tanıyan ilk yerleşim oldu.
Ağaçların "gelişme hakkı" kabul edildi
Lewes Belediye Meclisi tarafından oy birliğiyle kabul edilen düzenlemede, bölgedeki ağaçların, çitlerin ve ormanların "özsel değere" sahip olduğu belirtildi.
Kararda bitki örtüsünün "gelişme, doğal yaşam döngülerini, ekolojik işlevlerini ve evrimsel süreçlerini sürdürme hakkına" sahip olduğu ifade edildi.
İngiltere'de daha önce bazı su yolları ile tekil ağaçlar hakkında benzer yerel deklarasyonlar yapılmıştı. Ancak Lewes'teki karar, bir kasabanın sınırları içindeki bütün ağaçları kapsayan ilk uygulama olarak öne çıktı.
Doğanın hakları yaklaşımı yayılıyor
Lewes'in kararı, son yıllarda farklı ülkelerde gündeme gelen "doğanın hakları" yaklaşımının İngiltere'deki dikkat çekici örneklerinden biri oldu.
Bolivya, Panama ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde daha önce ormanlar, nehirler ve diğer doğal varlıklara yönelik hukuki statüler içeren düzenlemeler hayata geçirilmişti.
Lewes'teki karar ise İngiltere'nin yaz aylarında art arda sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarıyla karşı karşıya kaldığı bir dönemde geldi.
"Ağaçlar yaşayan varlıklar"
Lewes Belediye Meclisi Üyesi Matthew Bird, The Independent'a yaptığı açıklamada kararın "güçlü bir mesaj" taşıdığını söyledi.
Ağaçların kasabanın doğası ve yerel ekolojisi açısından önemli olduğunu belirten Bird, bunların yalnızca park ve açık alanlarda değil, sokaklarda ve diğer kamusal alanlarda da kritik rol üstlendiğine dikkat çekti.
Bird, ağaçları kasabanın refahına ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığına katkıda bulunan "canlı varlıklar" olarak nitelendirdi.
"Ağaçlarla ortaklık" anlayışı
Kararı daha önce gündeme getiren Belediye Meclisi Üyesi Dinah Morgan ise çevrenin korunmasında yaklaşım değişikliğine ihtiyaç olduğunu belirtti.
Morgan, "Zamanla çevremizi korumak ve geliştirmek için ağaçlarla 'ortaklık' içinde çalışma anlayışının, ağaçların pasif bir kaynak olduğu düşüncesinin yerini almasını umuyoruz" ifadelerini kullandı.
Ağaçlara insanlarla aynı hukuki statü verilmiyor
Kararın ağaçlara doğrudan yeni ve bağlayıcı yasal haklar vermediği belirtiliyor. Tüzük, İngiliz hukukunda ağaçları insanlarla aynı hukuki statüye getiren bir yasa niteliği taşımıyor.
Buna karşın yerel yönetim, kararın çevre politikalarında bir "kültürel değişim" yaratmasını ve yapılaşma projeleri ile ağaç kesme taleplerine karşı yerel yönetim ve bölge sakinlerinin elini güçlendirmesini hedefliyor.
Düzenlemeyle ayrıca ağaçların sel riskinin azaltılması, hava kalitesinin iyileştirilmesi ve karbonun tutulması gibi işlevleri konusunda farkındalığın artırılması amaçlanıyor.
İngiltere'deki iki "arboretum kasabasından" biri
Lewes aynı zamanda İngiltere'de "arboretum kasabası" olarak tanınan iki yerleşimden biri konumunda bulunuyor. Bu statü, çeşitlilik gösteren, korunan ve iyi yönetilen ağaç varlığına sahip yerleşimlere veriliyor. Ülkede aynı statüye sahip diğer yerleşim ise Devon bölgesindeki Sidmouth.
Lewes'teki çevre grupları, kararın ardından Ouse Nehri havzasındaki komşu belediyelerin de benzer "doğanın hakları" düzenlemelerini kabul etmesi için çalışmalar yürütüyor.
