İran İslam Cumhuriyeti'nin 36 yıllık lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ölümü, ülkede hem derin bir kederi hem de büyük bir coşkuyu tetikledi. Tahran’ın ana meydanlarında toplanan kalabalıklar ellerinde Hamaney’in fotoğraflarıyla yas tutarken, sosyal medyada hızla yayılan videolarda halkın dans ettiği, araç korna çaldığı ve havai fişeklerle kutlama yaptığı kaydedildi. Bu zıt tepkiler, özellikle son yıllardaki sert baskılarla sarsılan ülkede toplumun ne denli kutuplaştığını bir kez daha ortaya koydu.
Rejim muhalifleri için Hamaney'in ölümü, özellikle 2022'deki "Kadın, Yaşam, Özgürlük" protestolarında hayatını kaybeden Mahsa Amini, Nika Shakarami ve Sarina Esmailzadeh gibi isimlerin intikamı olarak görülüyor. Tahran’da yaşayan 24 yaşındaki medya profesyoneli Nazanin, sokaklardaki kalabalığı ve hissettiği duyguları "Bu katilin kurbanı olan İranlıların ne hissettiğini dışarıdan kimse anlayamaz" sözleriyle ifade etti.
Protesto Mağdurlarının Adalet Arayışı
Ülkedeki kutlamaların temelinde, Ocak ayında gerçekleşen ve binlerce kişinin hayatını kaybettiği sert müdahalelerin yaraları yatıyor. İnsan hakları örgütü HRANA'nın verilerine göre, gösterilerde 7.000'den fazla kişinin öldüğü teyit edilirken, 11.000 ölüm vakası ise hala araştırılıyor. Tahran'da üniversite öğrencisi olan 20 yaşındaki Mina, Ocak ayındaki protestolarda gençlerin kanlar içinde yere düştüğüne tanık olduğunu belirterek, "Bugün, o cinayetlerden sorumlu olanların hak ettiği sonu bulması dileğim gerçekleşti" dedi.
Rasht kentinde görev yapan bir doktor ise Ocak ayı boyunca başından, göğsünden ve cinsel organlarından vurulmuş yüzlerce protestocuyu tedavi etmenin travmasını yaşadığını, haberi aldığında ise gizlice kutlama yaptığını belirtti. Birçok İranlı, güvenlik güçlerinin silahlı devriyelerine rağmen sokaklarda birbirlerine çay ikram ederek veya motosikletlerle şehir turları atarak haberi kutladı.
Muhafazakarların İntikam Yemini
Madalyonun diğer yüzünde ise Hamaney'i İslam'ın ve ülkenin sarsılmaz lideri olarak gören milyonlar yer alıyor. Tahran'ın merkezindeki Enghelab Meydanı'nda toplanan siyahlar içindeki kalabalıklar, "Amerika'ya ölüm" ve "İsrail'e ölüm" sloganları atarak liderleri için gözyaşı döktü. Meşhed'de yaşayan 21 yaşındaki üniversite öğrencisi Hossein Dadbakhsh, "Liderim Hamaney için canımı feda etmeye hazırım. Siyonist rejim ve Trump, liderimin şehadeti için ağır bir bedel ödeyecek" diyerek tepkisini dile getirdi.
Bilinmezlik ve Kaos Korkusu
Toplumun bir kesimi ise Hamaney sonrasındaki belirsizlikten derin endişe duyuyor. Şirazlı bir öğretmen olan Atousa Mirzade, bir liderin yabancı bir gücün etkisiyle (suikast veya dış müdahale imasıyla) kaybedilmesinden memnuniyet duyamayacağını belirtti. Irak örneğini hatırlatan Mirzade, "Ülkemizin başına ne geleceğini bilmiyorum. Kaos ve kan dökülmesindeyse mevcut rejimi tercih ederim" diyerek istikrar vurgusu yaptı.
Dış dünyada yaşayan ve ailesini rejim şiddetinde kaybeden İranlılar için ise bu ölüm, yeni bir dönemin başlangıcı olarak nitelendiriliyor. Annesi Minoo Majidi'yi protestolarda kaybeden Mahsa Piraei, yolun uzun olduğunu bildiklerini ancak bu anı uzun zamandır beklediklerini ifade ederek, "Bugün güzel bir gün" dedi.
