Bolivya'da aylardır tırmanan siyasi ve ekonomik kriz, sokak eylemlerinin 50. gününde en kritik aşamasına ulaştı. Devlet Başkanı Rodrigo Paz, gerçekleştirdiği ulusa sesleniş konuşmasında, ülke ekonomisini durma noktasına getiren yol kapatma eylemleri ve protestolar nedeniyle ülke genelinde olağanüstü hal (OHAL) ilan edildiğini duyurdu. Kamu düzenini yeniden sağlamak amacıyla anayasal yetkilerini kullanan Paz, karar doğrultusunda silahlı kuvvetlerin barikatları temizlemek için ülke genelinde konuşlandırılacağını belirtti.
Alınan bu karar, hükümetin ülkenin en büyük işçi örgütü olan Bolivya İşçi Konfederasyonu (COB) ile gerginliği düşürmeyi hedefleyen bir anlaşmaya varmasından yalnızca saatler sonra geldi. Cumartesi günü (20 Haziran 2026) yürürlüğe giren kararnameden hemen önce, cuma günü imzalanan uzlaşıya rağmen eski solcu Devlet Başkanı Evo Morales'e sadık kırsal derneklerin ve grupların eylemlerini sürdürmesi krizin derinleşmesine neden oldu. Özellikle Cochabamba bölgesinde yoğunlaşan ve ana üretim merkezlerini birbirine bağlayan stratejik yolları kontrol altında tutan muhalif gruplar, sendika anlaşmasını tanımayarak barikatları kaldırmayı reddetti.
Krizin kaynağı akaryakıt sübvansiyonları
Güney Amerika ülkesindeki fitili ateşleyen asıl gelişme, bütçe açığını kapatmaya çalışan sağcı Paz yönetiminin, uzun yıllardır uygulanan akaryakıt sübvansiyonlarını aniden kaldırması oldu. ABD doları sıkıntısının zirve yaptığı ve Uluslararası Para Fonu (IMF) ile kritik görüşmelerin yürütüldüğü bir dönemde alınan bu karar, geniş kitleleri sokağa döktü. Tepkilerin ardından hükümet, akaryakıt fiyatlarını dengelemek adına bazı geri adımlar atıp tartışmalı arazi reformlarını iptal etse de toplumsal öfke dindirilemedi.
Zamanla geniş çaplı bir hükümet karşıtı harekete dönüşen protestolarda sendikalar ve eylemciler; ücret artışı, akaryakıt ve dolar kıtlığının acilen sonlandırılması ile birlikte Cumhurbaşkanı Rodrigo Paz’ın istifasını talep ediyor. La Paz başta olmak üzere birçok büyük şehirde lojistik ağların kilitlenmesi; gıda, ilaç ve yakıt sevkiyatlarında ciddi aksamalara yol açarak insani bir kriz riskini de beraberinde getiriyor.
Karar Kongre onayına sunulacak
Yürürlüğe giren olağanüstü hal kararnamesi, orduya yolları açmak ve toplumsal düzeni sağlamak için en üst düzeyde yasal hareket alanı tanıyor. Ancak anayasal prosedür gereği, Cumhurbaşkanı Rodrigo Paz'ın bu kararnameyi yayımladıktan sonraki 24 saat içinde Kongre'ye bildirmesi gerekiyor. Bolivya Kongresi'nin ise ilan edilen olağanüstü hali onaylamak veya reddetmek için 72 saatlik bir süresi bulunuyor. Ordu birliklerinin stratejik otoyollara sevk edilmesiyle birlikte, ülkedeki gerilimin daha da tırmanmasından endişe ediliyor.
