ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran ile varılan yeni anlaşmanın bugün imzalanmasının öngörüldüğünü duyurdu. Trump, imzaların atılmasının hemen ardından, yaşanan gerilimler nedeniyle sivil taşımacılığa büyük ölçüde kapanan Hürmüz Boğazı’nın tüm tarafların kullanımına açılacağını ilan etti. ABD ile İran arasındaki ilişkilerin önceki yönetim dönemlerine kıyasla “çok daha farklı ve daha iyi” olduğunu savunan Trump, sürecin bölgede uzun yıllar sürecek bir iş birliğinin önünü açmasını umduğunu belirtti.
Yeni anlaşma nükleer silahlara karşı bir duvar olacak
Eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde İran ile yapılan nükleer anlaşmayı (JCPOA) sert bir dille eleştiren Trump, o dönemki mutabakatın Tahran’ın nükleer silaha ulaşmasının önünde yeterli bir engel oluşturmadığını savundan Kendi yönetiminde şekillenen yeni anlaşmanın ise “nükleer silahlara karşı bir duvar” niteliği taşıdığını ileri süren Trump, İran’ın artık nükleer silah edinmek istemediğini ifade etti.
Uranyumun imhası ve dondurulmuş varlıklar tartışması
İran’daki zenginleştirilmiş uranyuma da değinen Trump, söz konusu nükleer malzemenin bölgede “her şey sakinleştikten sonra” ve “uygun bir zamanda” imha edileceğini kaydetti. Uranyumun, ABD ordusuna ait B-2 bombardıman uçaklarının operasyonuyla çıkarılarak İran’da veya ABD’de imha edileceğini belirten Trump, mali konularda da katı bir duruş sergiledi. Trump, İran’a ait dondurulmuş paralar konusunda herhangi bir “el değiştirme” veya nakit transferi yaşanmayacağını bildirdi. Buna karşın, uluslararası basına yansıyan ve İran kaynaklarına dayandırılan haberlerde, anlaşma kapsamında yaklaşık 24 milyar dolarlık dondurulmuş varlığın serbest bırakılmasının müzakere edildiği iddia ediliyor.
Tahran ve arabuluculardan gelen temkinli açıklamalar
Trump’ın imza töreni için bugünü işaret etmesine rağmen, diplomatik kanallardan gelen son dakika açıklamaları takvimin biraz daha esneyebileceğini gösteriyor. Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen diplomatik temaslarda Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, 24 saat içinde elektronik bir mutabakat zaptı imzalanabileceğini belirterek umutlu bir tablo çizdi. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi dün yaptığı açıklamada, anlaşmanın önümüzdeki günlerde imzalanma ihtimalinin yüksek olduğunu doğrulamakla birlikte, nihai karar için ülkedeki stratejik kurumlar arasında tam bir iç konsensüsün sağlanması gerektiğinin altını çizerek pazar gününü kesin bir tarih olarak doğrulamaktan kaçındı.
Masadaki son çare: Nihai alternatif uyarısı
Sürecin hızlı, kolay ve sorunsuz biçimde ilerlemesini umduğunu ifade eden Trump, anlaşmanın uygulanmaması veya müzakerelerin çökmesi ihtimaline karşı askeri seçenekleri de açık tuttu. Trump, sürecin başarısız olması durumunda devreye sokulacak stratejiye atıfta bulunarak, “Eğer ilerlemezse, umarım bir daha asla kullanılmayacak nihai bir alternatifimiz var” uyarısında bulundu.
