Türkiye genelinde çevre bilincini artıracak ve sıfır atık hedeflerine büyük ivme kazandıracak devrim niteliğinde bir uygulama hayata geçiriliyor. 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren cam, plastik ve alüminyum içecek ambalajları için depozito sistemi tüm ülkede zorunlu hale geliyor. Sektör temsilcileri ve çevre uzmanları, bu kritik adımın hem doğayı koruma hem de ham madde israfını önleme noktasında ülke ekonomisine çok ciddi bir katma değer sunacağını belirtiyor.
Üretimden geri dönüşüme tam dijital takip
Türkiye Çevre Ajansı’nın (TÜÇA) yürütücülüğünde devreye alınacak Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi sayesinde, atık izleme ve yönetim süreçleri bütünüyle dijital ortama taşınıyor. Bu sistem kapsamında, kapsama giren her bir ambalajın üretim bandından çıkışından, nihai geri dönüşüm tesisine ulaşana kadar geçirdiği tüm evreler dijital olarak kayıt altına alınacak. Böylece ham maddenin verimsiz kullanımı engellenirken, doğaya denetimsiz şekilde bırakılan atık miktarı da asgari seviyeye indirilecek.
Bakkallardan otellere kadar her yer iade noktası olacak
Temmuz ayında başlayacak yeni süreçle birlikte, günlük yaşamın geçtiği ticari alanlar da sistemin organik birer parçası haline gelecek. Bakkallar, marketler, kafeler, restoranlar, oteller ve büfeler gibi pek çok ticari işletme resmi birer iade noktası olarak hizmet verecek. Buna ek olarak; alışveriş merkezleri, hastaneler, terminaller ve havalimanları gibi insan sirkülasyonunun yoğun olduğu kamusal alanlara yerleştirilecek toplama makineleri sisteme entegre edilecek.
Uygulama kapsamındaki tüm işletmelerin, Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) kayıt olmaları yasal olarak zorunlu tutuluyor. Kayıt işlemlerini “dbys.gov.tr” adresi üzerinden tamamlayan işletmeler, sistemde faaliyet gösteren operatörler arasından kendilerine en uygun olanı tercih edebilecek.
İade bedelleri ATM'lerden nakit çekilebilecek
Uygulamanın yürürlüğe girmesiyle birlikte vatandaşlar, ellerinde bulunan DOA logolu cam, plastik veya alüminyum içecek ambalajlarını bu belirlenmiş geri dönüşüm makinelerine veya yetkili toplama noktalarına teslim edecek. Teslim edilen her bir ambalaj için hesaplanan iade bedeli, tüketicinin dijital hesabına anında aktarılacak. Dijital cüzdanlarda biriken bu bakiyeler, doğrudan şahsi banka hesaplarına transfer edilebileceği gibi, günlük alışverişlerde harcanabilecek ya da anlaşmalı ATM'ler üzerinden nakit para olarak çekilebilecek.
İşletmelere özel teşvikler ve 30 milyar liralık dev katkı
Sisteme entegre olan ve iade noktası olarak faaliyet gösteren ticari işletmeler de süreçten kazançlı çıkacak. İş yerlerine, sisteme dahil olan operatörlerle imzaladıkları sözleşmeler doğrultusunda belirli oranlarda lojistik ve operasyonel destek ödemeleri yapılacak. Ayrıca, ambalaj iadesi yapmak amacıyla mekanları ziyaret edecek vatandaşların oluşturacağı ek müşteri trafiğiyse esnafın ticari hacmine pozitif yansıyacak.
TÜÇA tarafından paylaşılan projeksiyonlara göre, ülke genelinde yaygınlaşacak olan bu sistemin Türkiye ekonomisine yılda yaklaşık 30 milyar TL tutarında doğrudan katkı sağlaması, kaynakların optimum verimlilikle yönetilmesi ve geri dönüşümün kalıcı bir toplumsal alışkanlığa dönüşmesi hedefleniyor.
