Snap Inc., Google’ın YouTube’u ve ByteDance Ltd.’in bünyesinde bulunan TikTok, sosyal medya platformlarına bağımlılık iddialarıyla açılan ve duruşma aşamasına gelen ilk büyük davada uzlaşma sağladı. Mahkeme kayıtlarına yansıyan üç ayrı uzlaşma anlaşmasının ardından, federal mahkemedeki yargı sürecinde sanık koltuğunda yalnızca Meta Platforms Inc. kalmış oldu. Uzlaşmanın mali ve operasyonel şartları ise mahkeme dosyalarında gizli tutuldu.
California’nın Oakland kentindeki federal mahkemede 12 Haziran’da başlaması planlanan bu dava, Kentucky’deki Breathitt County Okul Bölgesi tarafından açılan dosyaya dayanıyor. Kamu okullarını temsil eden bu davanın, ülke genelindeki okul bölgeleri tarafından açılmış 1.200’den fazla benzer dosya için bir "pilot dava" (bellwether) niteliği taşıdığı belirtiliyor. Davadan çıkacak sonuçlar, taraflar arasında daha geniş kapsamlı uzlaşma müzakerelerini tetikleme potansiyeline sahip.
Okulların ruh sağlığı bütçesi sarsıldı
Davacı okul bölgeleri, büyük sosyal medya şirketlerinin algoritmik tasarımlarla öğrencilere zarar verdiğini, eğitim süreçlerini sekteye uğrattığını ve okulları ruh sağlığı krizleriyle mücadele etmek için devasa bütçeler ayırmak zorunda bıraktığını savunuyor. Bloomberg Intelligence tarafından yapılan finansal analizlere göre, bu dava dalgası teknoloji şirketleri açısından teorik olarak yaklaşık 400 milyar dolarlık devasa bir tazminat riski doğurabilir.
Şirketlerden arka arkaya açıklamalar geldi
Uzlaşmanın ardından YouTube sözcüsü, platformu on yılı aşkın süredir sorumlu bir şekilde inşa ettiklerini belirterek, "Bu mesele dostane biçimde çözüme kavuşturuldu. Odağımız, yaşa uygun ürünler ve güçlü ebeveyn kontrolleri geliştirmeye devam etmek" ifadelerini kullandı. Snap sözcüsü de tarafların konuyu dostane bir şekilde çözmesinden memnuniyet duyduklarını dile getirdi. TikTok ise konuya ilişkin yorum taleplerine henüz yanıt vermedi. Okul bölgelerini temsil eden avukatlar ise yaptıkları açıklamada, geriye kalan 1.200 okul bölgesi için adalet arayışını ve yasal mücadeleyi kararlılıkla sürdüreceklerini vurguladı.
Çocuk güvenliği davalarında kritik yıl
Söz konusu uzlaşmalar, sosyal medya platformlarının çocuk güvenliği ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerine yönelik hukuki kıskacın daraldığı bir döneme denk geliyor. TikTok ve Snap, bu yılın başlarında Los Angeles’ta duruşmaya gitmeden hemen önce, sosyal medya bağımlılığına ilişkin ilk kişisel yaralanma davasında da uzlaşma yoluna gitmişti.
Aynı süreçte uzlaşmayı reddeden Meta ve Google ise bağımlılık yaratacak şekilde tasarlanan ürünlerle 20 yaşındaki bir kadına zarar vermekten suçlu bulunmuş ve jüri tarafından toplam 6 milyon dolar tazminata mahkum edilmişti. Meta ayrıca, New Mexico’da çocukları çevrim içi istismarcılardan koruyamadığı gerekçesiyle yargılandığı bir diğer davada da 375 milyon dolarlık rekor bir para cezasına çarptırılmıştı.
Snap için finansal tehdit, Meta için kritik viraj
Süreç, özellikle fotoğraf ve mesajlaşma odaklı çalışan Snap için ciddi bir finansal tehdit unsuru olarak görülüyordu. Diğer dev rakiplerine kıyasla daha küçük bir ölçeğe sahip olan platform, artan yasal baskıların da etkisiyle yakın dönemde kullanıcı sayısında gerileme yaşamıştı. Snap, Snapchat'in geleneksel bir sosyal medya değil, bir iletişim alternatifi olduğunu savunarak kendisini bu süreçten ayrıştırmaya çalışıyor.
Davanın tek sanığı olarak kalan Meta'yı ise zorlu bir hukuki takvim bekliyor. Şirkete karşı onlarca eyalet başsavcısı tarafından açılan ve ağustos ayında başlaması planlanan ayrı bir dava, teknoloji devinin algoritmalarını ve ürün işleyiş biçimini kökten değiştirmesine neden olabilir.
