NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ile elde edilen veriler, evrenin görünmeyen yapısına ışık tuttu. Nature Astronomy dergisinde yayımlanan yeni araştırmada, bilim insanları şimdiye kadar oluşturulmuş en ayrıntılı karanlık madde haritasını çıkardı. Yaklaşık 800 bin galaksiyi kapsayan bu yüksek çözünürlüklü harita, karanlık maddenin evrenin oluşumundaki belirleyici rolünü net biçimde ortaya koydu.
Bilim insanları, karanlık maddenin doğrudan gözlemlenememesine rağmen, galaksiler üzerindeki kütleçekim etkisi sayesinde varlığının tespit edilebildiğini vurguladı. Yeni harita, karanlık maddenin galaksilerden yıldızlara, hatta gezegen sistemlerine kadar uzanan kozmik yapının temel iskeletini oluşturduğunu gösterdi.
Karanlık maddenin en net görüntüleri
Çalışmada görev alan astrofizikçi Diana Scognamiglio, James Webb Teleskobu’nun sunduğu yüksek çözünürlüğün araştırmalara yeni bir boyut kazandırdığını belirterek,
“Daha önce karanlık maddeyi sadece bulanık izler halinde görebiliyorduk. Şimdi ise evrenin görünmeyen iskeletini çok daha net biçimde inceleyebiliyoruz,” ifadelerini kullandı.
Araştırma, karanlık madde ile normal maddenin evren boyunca birlikte hareket ettiğini ve zaman içinde aynı bölgelerde yoğunlaştığını ortaya koydu. Uzmanlara göre bu durum, karanlık maddenin kütleçekimiyle normal maddeyi kendine çekmesi sonucu galaksilerin oluşum sürecinin başladığını gösteriyor.
“Birlikte gelişiyorlar”
Durham Üniversitesi’nden araştırmacı Richard Massey, elde edilen verilerin kozmik yapıların nasıl şekillendiğine dair önemli ipuçları sunduğunu belirterek şunları söyledi:
“Büyük galaksi kümelerinin bulunduğu her yerde aynı yoğunlukta karanlık madde görüyoruz. İki küme arasında uzanan madde yapılarının yanında da karanlık madde bulunuyor. Bu, ikisinin birlikte geliştiğini açıkça ortaya koyuyor.”
255 saatlik gözlem, yüz binlerce galaksi
Araştırma kapsamında gökyüzünün, Dolunay’dan yaklaşık 2,5 kat daha büyük bir bölgesi incelendi. James Webb Uzay Teleskobu bu alanı 255 saat boyunca gözlemledi ve daha önce tespit edilmemiş binlerce galaksiyi ortaya çıkardı. Yeni çalışma, önceki haritalara kıyasla 10 kat daha fazla galaksi verisi içeriyor.
Webb’in Orta Kızılötesi Aleti (MIRI) sayesinde toz bulutlarıyla örtülü galaksiler de ayrıntılı biçimde görüntülendi. Böylece galaksilerin uzaklıkları ve evrendeki konumları çok daha hassas şekilde ölçülebildi.
“Karanlık madde olmasaydı biz de olmayabilirdik”
Bilim insanlarına göre evrenin ilk dönemlerinde karanlık madde, normal maddeden önce yoğunlaşarak galaksilerin oluşumunu başlattı. Bu süreç, yıldızların ve gezegenlerin daha erken ortaya çıkmasına zemin hazırladı.
NASA’dan Jason Rhodes ise karanlık maddenin dolaylı olarak yaşamın oluşumunu da etkilediğini vurgulayarak,
“Karanlık madde olmasaydı, yaşamın ortaya çıkmasını sağlayan elementlerin büyük bölümü oluşmayabilirdi. Bu görünmeyen yapı, dolaylı olarak hepimizi etkiliyor,” değerlendirmesinde bulundu.
Yeni oluşturulan karanlık madde haritasının, evrenin kökenine ve kozmik yapıların nasıl şekillendiğine dair gelecekte yapılacak araştırmalara yön vermesi bekleniyor.
