Gök bilimciler, Dünya’ya ulaşması 10 milyar yıldan fazla süren son derece uzak bir hızlı radyo patlaması (FRB) tespit etti. FRB 20240304B olarak adlandırılan sinyal, evrenin erken dönemlerinden günümüze ulaştı. Science dergisinde yayımlanan araştırmada, keşfin evrenin görünmeyen bileşenlerini anlamak ve karanlık maddeyi haritalandırmak için yeni fırsatlar sunabileceği belirtildi.
Sinyal, evrenin erken dönemlerinde yayıldı
Araştırmacılara göre radyo patlaması, evren henüz yaklaşık 3 milyar yaşındayken meydana geldi. Sinyalin milyarlarca yıl süren yolculuğu, evrenin tarihinin yaklaşık yüzde 80’ini kapsıyor. Keşif, Güney Afrika’da bulunan MeerKAT radyo teleskobu kullanılarak gerçekleştirildi.
NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu ise sinyalin kaynaklandığı galaksinin belirlenmesine yardımcı oldu. Elde edilen verilere göre bu galaksi, yoğun yıldız oluşumunun yaşandığı, genç, küçük ve metal bakımından düşük bir yapıya sahip.
Araştırmayı yürüten Sydney Üniversitesi’nden Dr. Themiya Nanayakkara, patlama gerçekleştiğinde Dünya’nın ve Güneş’in henüz var olmadığını vurguladı.
Hızlı radyo patlamaları nasıl oluşuyor?
Hızlı radyo patlamaları, yalnızca milisaniyeler içinde çok büyük miktarda enerji açığa çıkarabilen yoğun radyo dalgası sinyalleri olarak biliniyor. İlk kez 2007 yılında keşfedilen bu olayların kesin kaynağı henüz tam olarak açıklığa kavuşmuş değil.
Bilim insanlarının üzerinde durduğu olası kaynaklardan biri, son derece güçlü manyetik alanlara sahip nötron yıldızları olan magnetarlar. Bazı hızlı radyo patlamaları tekrar ederken bazıları yalnızca bir kez gözlemleniyor. FRB 20240304B sinyalinin tekrarlayan bir kaynak olup olmadığı ise henüz netleşmedi.
Gizemli sinyaller karanlık maddeyi anlamaya yardımcı olabilir
Hızlı radyo patlamaları, yalnızca uzak evrendeki olayları incelemek için değil, galaksiler arasındaki maddeyi araştırmak için de önem taşıyor. Sinyaller uzay boyunca ilerlerken karşılaştıkları parçacıklardan etkileniyor. Bilim insanları bu değişimleri analiz ederek teleskoplarla doğrudan gözlemlenemeyen madde hakkında bilgi edinebiliyor.
Swinburne Üniversitesi’nden astrofizikçi Prof. Dr. Matthew Bailes, hızlı radyo patlamalarının evrendeki atomların miktarını belirlemeye yardımcı olan temel araçlardan biri olduğunu ifade ediyor. Aynı üniversiteden Dr. Sara Webb de bu keşfin, söz konusu patlamaların erken evrende daha yaygın olabileceğine ilişkin araştırmalara katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Uzun mesafeler kat ederek Dünya’ya ulaşan bu tür sinyallerin incelenmesi, evrenin erken dönemlerindeki madde dağılımının anlaşılmasına ve görünmeyen bileşenlerinin haritalandırılmasına yönelik çalışmalara yeni veriler sunabilir.
