Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan’ın sabah saatlerinde gözaltına alındığı öne sürüldü. Özcan ile birlikte belediye ile bağlantılı olduğu ifade edilen 13 kişinin de “irtikap soruşturması” kapsamında gözaltına alındığı iddia edildi. Bu gelişmenin ardından kamuoyunda aynı sorular gündeme geldi: İrtikap nedir? İrtikap suçu hangi hallerde oluşur? İrtikap cezası nedir?
İrtikap nedir, irtikap cezası nedir?
İrtikap, Türk Ceza Kanunu’nda kamu görevlisinin görevini kişisel çıkar sağlamak amacıyla kötüye kullanması olarak tanımlanan bir suçtur. Kamu görevlisinin sahip olduğu yetkiyi kullanarak bir kişiden doğrudan ya da dolaylı şekilde menfaat temin etmesi irtikap suçunu oluşturur.
Bu fiil, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda “yüz kızartıcı suçlar” arasında yer alır. İrtikap suçunu işleyen kişiler devlet memuru olamaz ve bu suç, adli sicil kayıtlarında uzun süre görünür.
İrtikap ne demek?
İrtikap (irtikâb) kelime anlamı olarak;
ağır bir yükü üstlenmek
suç veya günah işlemek
anlamlarına gelir. Hukuki anlamda ise kamu gücünün kötüye kullanılmasıyla işlenen bir suç türünü ifade eder.
İrtikap cezası neden verilir?
İrtikap suçu üç farklı şekilde işlenebilir:
1. icbar (zorlama) suretiyle irtikap
Kamu görevlisinin, görevini yapmamakla tehdit ederek ya da zor kullanarak para veya menfaat talep etmesi durumudur.
Örnek: Bir kamu hastanesinde doktorun ameliyat için para istemesi.
2. ikna suretiyle irtikap
Kamu görevlisinin, hileli davranışlarla kişiyi menfaat sağlamaya ikna etmesidir. Açık bir tehdit yoktur ancak kandırma söz konusudur.
3. hatadan yararlanma suretiyle irtikap
Vatandaşın yaptığı bir hatayı fark eden kamu görevlisinin, bu hatayı bilerek düzeltmeyip haksız kazanç sağlamasıdır.
Örnek: Vergi hesabındaki yanlışı düzeltmeyerek fazla para alınması.
İrtikap cezası nedir?
Türk Ceza Kanunu’na göre irtikap suçunun cezası, suçun işleniş biçimine göre uzun süreli hapis cezası ve kamu görevinden men yaptırımlarını kapsar. Ayrıca mahkûmiyet halinde kamu görevine yeniden dönüş mümkün değildir.
