Görsel ve işitsel içeriklerin yapay zekâ ile manipüle edildiği deepfake teknolojisi, 2026 yılı itibarıyla son derece gerçekçi boyutlara ulaştı. Ancak her ne kadar kusursuz görünse de, bu dijital üretimler hâlâ insan biyolojisinin ve fiziksel dünyanın kurallarıyla çelişen bazı açıklar vermektedir. İşte bir videonun deepfake olup olmadığını anlamanızı sağlayacak güncel yöntemler:
1. Biyometrik ve fiziksel tutarsızlıkları izleyin
Yapay zekâ modelleri insan yüzünü başarılı bir şekilde taklit etse de, bazı mikro hareketlerde ve biyolojik süreçlerde hata yapmaya devam eder:
- Göz Kırpma Ritmine Bakın: Gerçek bir insan doğal olarak 2 ile 10 saniyede bir göz kırpar. Deepfake videolarda göz kırpma ya hiç yoktur ya da mekanik ve düzensizdir.
- Gözlerin İçindeki Yansıma: Göz bebeğindeki ışık yansıması (glint), gerçek videolarda ortamdaki ışık kaynağıyla uyumludur. Sahte videolarda bu yansımalar her iki gözde farklı olabilir veya ışık kaynağının yönüyle çelişebilir.
- Dudak ve Diş Detayları: Yapay zekâ, dişleri tek tek işlemek yerine bazen "beyaz bir blok" gibi gösterir. Konuşma sırasında dudak hareketlerinin sesle milisaniyelik uyumsuzluğu (senkronizasyon hatası) önemli bir işarettir.
2. Kenar geçişleri ve dijital bozulmalar
Deepfake algoritmaları genellikle yüz bölgesine odaklanır, bu da yüzün bittiği ve arka planın başladığı yerlerde sorunlara yol açar:
- Yüz ve Boyun Uyumu: Kişinin yüzü pürüzsüz görünürken boyun bölgesinin daha yaşlı veya farklı bir cilt tonunda olması sık rastlanan bir hatadır.
- Aksesuarların Bozulması: Küpeler, gözlük sapları veya kolyeler kişi kafasını çevirdiğinde titreyebilir, yok olabilir veya deriyle birleşmiş gibi (erimiş görüntü) görünebilir.
- Profil Görüntüsü: Deepfake modelleri genellikle önden çekilmiş karelerle eğitilir. Videodaki kişi tam yan profile döndüğünde görüntüde bulanıklaşma veya yüz hattında kopmalar yaşanıyorsa video muhtemelen sahtedir.
3. Yapay zekâ destekli tespit araçlarını kullanın
Gözle görülmesi zor olan pikseller arası tutarsızlıkları analiz etmek için 2026 yılında popüler olan şu araçlardan yararlanabilirsiniz:
- Intel FakeCatcher: Kan akışının ciltteki renk değişimlerini (fotopletismografi) analiz ederek %90'ın üzerinde doğrulukla tespit yapar.
- Microsoft Video Authenticator: Videonun karelerindeki piksel düzeyinde oynamaları ve yapay müdahaleleri tarar.
- Sensity AI: Özellikle sosyal medya ve kurumsal iletişimde kullanılan videoları gerçek zamanlı olarak izleyerek "sahte" uyarısı verir.
4. Kanıtlanmış "Doğrulama" adımları
Eğer bir videonun gerçekliğinden şüpheleniyorsanız şu pratik adımları uygulayın:
- Kaynağı Sorgulayın: Video ilk olarak nerede yayımlandı? Güvenilir bir haber ajansı veya resmi bir kurum tarafından paylaşılmayan, sansasyonel içeriklere şüpheyle yaklaşın.
- Tersine Görsel Arama: Videodan bir ekran görüntüsü alıp Google Görseller veya Yandex Görsel üzerinden aratın. Videonun orijinal halini bulmanız sahteliği anında ortaya çıkarır.
- Fiziksel Test İsteyin (Canlı Görüşme İse): Eğer bir dolandırıcılık şüphesi varsa, karşınızdaki kişiden elini yüzünün önünden geçirmesini veya kafasını hızla sağa sola çevirmesini isteyin. Mevcut "real-time" deepfake sistemleri yüzün kapanması (occlusion) durumunda genellikle bozulur.
